دکتر هلاکویی محبت خانوادگی را فقط احساس شدید والد به کودک نمیداند. برای سنجش آن دو پرسش میگذارد: آیا در خانه فرمان و کنترل بر دیگران غلبه دارد، و آیا میان اعضا یا نسبت به عزیزان کودک دشمنی ابراز میشود؟ معیار او کیفیت رابطهای است که کودک تجربه میکند.
اینها معیارهای توضیحی دکتر هلاکوییاند؛ از یک اختلاف یا تصمیم والد نمیتوان نبود کامل محبت در خانواده را نتیجه گرفت.
شرط نهم عشق و محبت و صمیمیت در خانواده است. به گفته دکتر هلاکویی محیط خانه نمیتواند فرزند سالمی بار بیاورد اگر اعضای خانواده با محبت با هم رفتار نمیکنند؛ پدر و مادر باید از عشقی برخوردار باشند که فرزندشان آن را به عنوان الگو ببیند، و در میان اعضای خانواده باید محبت موج بزند.
دکتر هلاکویی میگوید کافی نیست والد رفتار خود را درست و محبتآمیز بداند؛ دریافت کودک و دیگران از آن رفتار نیز اهمیت دارد. ممکن است کاری که والد خوب میشمارد برای طرف مقابل آزاردهنده باشد. او مشورت و آموزش را بهجای فرمان و کنترل مطرح میکند.
پیشنهاد مجموعهبه گفته او وظیفه پدر و مادر آموزش دادن است، نه فرمان دادن — و فرمان در این زمینه به هیچ وجه کار نخواهد کرد.
آزمون دوم دکتر هلاکویی این است که هیچ نوع دشمنی خودش را نشان ندهد: نه میان پدر و مادر، نه میان اعضای خانواده، و نه درباره فامیل — چون اگر کودکی پدربزرگ و مادربزرگش را دوست دارد، دشمنی شما با آنها منشأ گرفتاریهای بسیار خواهد بود.
دکتر هلاکویی در ادامه بحث دشمنی در خانه، حتی دعوا و بدگویی درباره همسایه یا غریبه را مثال میزند. توضیح او این است که کودک کمسن هنوز مرز خود و محیط را مانند بزرگسال جدا نمیکند و فضای خصمانه اطراف را در تجربه امنیت خود وارد میکند؛ مقصود منع هر گفتوگویی درباره دیگران نیست.
دکتر هلاکویی تعریفش را کامل میکند: برخلاف تصور بسیاری از ما، آن زمان در خانه عشق هست که هیچ جایی از قدرت و دشمنی به هیچ شکلی خودش را نشان ندهد. اگر همه همیشه با هم مهربانند و در مسیر یار بودن هم عمل میکنند، در این خانه محبت است؛ در غیر این صورت فقط بر اساس مصالح ترتیبی اتخاذ شده.
دکتر هلاکویی میگوید سلامت اطرافیان هم بخشی از همین شرط است: بسیاری از اوقات کودک این آسیب را از پدر و مادر ندیده بلکه خواهران و برادرانش به او زدهاند — پس محیط سالم از آنِ خانوادهای است که همه اعضایش، بهویژه آنها که با هم زندگی میکنند، از حداقلی از سلامت برخوردار باشند.