فصل ۰۱ از ۸راهنمای سه سال اول

زبان و گفت‌وگودر تولد تا ۱ ماهگی

یک موضوع، با نگاهی دقیق‌تر

از صدا به حرف و کلمه، کتاب خواندن، و کی باید زبان کودکانه را کنار گذاشت.

شروع مطالعه
راهنما
۱۰
قسمت از مجموعه
۴

همهٔ نکته‌های این موضوع، با توضیح و ارجاع به متن مجموعه.

زبان و گفت‌وگو در تولد تا ۱ ماهگی

از دانستن به عمل

بایدها و نبایدها

گزیده‌ای از پیشنهادهای مجموعه
انجام بدهید

با کلام آرام، شمرده و مهربان با شیرخوار ارتباط بگیرید.

انجام ندهید

رادیو و تلویزیون را جایگزین گفت‌وگوی آرام برای زبان‌آموزی نکنید.

چرا؟ توضیح و منبع

رادیو و تلویزیون، برای زبان بسیار تندند

دکتر هلاکویی می‌گوید کلام آهنگین و شمرده و مهربان و آهسته اثر فوق‌العاده‌ای بر کودک دارد، و رادیو و تلویزیون به دلیل سرعتشان از نظر آموختن زبان در سال اول برای کودک مفید نخواهند بود.

خواندن راهنما و متن اصلی

نکتهٔ اصلی در مجموعه

بی‌پاسخ ماندن گفت‌وگو، به معنای نفهمیدن کودک نیست

دکتر هلاکویی نکته‌ای مهم می‌گوید: ما در بزرگسالی ملاک فهم را پاسخ افراد می‌دانیم، و اگر جوابی نگیریم فرض می‌کنیم پیام نرسیده. اما کودکان در بیشتر موارد هیچ واکنشی نشان نمی‌دهند و درست مانند اسفنجی هستند که همه مطالب را جذب می‌کنند و در درون نگه می‌دارند — ای بسا برای همیشه.

پیشنهاد مجموعهدکتر هلاکویی می‌خواهد والدین حتی وقتی پاسخی از کودک نمی‌بینند، در گفتار و رفتار خود دقت کنند؛ تعبیرِ باقی ماندن همیشگی همه گفته‌ها، بیان تأکیدیِ خود اوست.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

او از روز اول میان صداها انتخاب می‌کند

گفته می‌شود کودک در روزهای اول به بعضی صداها پاسخ می‌دهد و بعضی را نادیده می‌گیرد؛ صدای انسان برای او از هر صدایی جاذب‌تر است. تماس پوستی، سخن آرام و شمرده و آهنگین ارتباط را برقرار می‌کند.

پیشنهاد مجموعهدکتر هلاکویی تماس پوستی و حرف زدن آرام، شمرده و آهنگین هنگام آغوش را راه‌های ایجاد ارتباط می‌شمارد.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

در توضیح برنامه، نوزاد میان صداها یکسان پاسخ نمی‌دهد و صدای انسان، به‌ویژه صدای آشنای مادر، برای او جالب است. دکتر هلاکویی این آشنایی را به شنیدن صدا در دوران بارداری پیوند می‌دهد. بنابراین منظور از صحبت کردن در این مرحله آموزش واژه نیست؛ حضور، صدای آشنا و ارتباط همراه با تماس است.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۱

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

رادیو و تلویزیون، برای زبان بسیار تندند

دکتر هلاکویی می‌گوید کلام آهنگین و شمرده و مهربان و آهسته اثر فوق‌العاده‌ای بر کودک دارد، و رادیو و تلویزیون به دلیل سرعتشان از نظر آموختن زبان در سال اول برای کودک مفید نخواهند بود.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

آنچه مجموعه می‌گوید

دو سال اول: مرحله حسی‌حرکتی

دکتر هلاکویی چهار مرحله رشد هوش در هجده سال اول را می‌شمارد: دو سال اول که حسی‌حرکتی است، دو تا هفت سالگی که پیش از عمل و عقل است، هفت تا یازده‌دوازده سالگی که عملیات عینی است، و یازده تا هجده سالگی که عملیات ذهنی و تجریدی است.

این تقسیم‌بندی، چارچوب رشد هوش است که دکتر هلاکویی معرفی می‌کند؛ مقایسه مراحل کودکی تا نوجوانی است و معیار تشخیص فردی در این راهنما نیست.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

در توضیحِ همین مرحله در قسمت سوم، دکتر هلاکویی می‌گوید کودک در دو سال اول می‌کوشد از راه حواس با جهان ارتباط برقرار کند و موفقیت در این کار برایش احساس خوبی می‌آورد. او محدودیتِ توانِ عضلات و بدن و کنترلِ مغز و سیستم عصبی را مانعِ عملیِ کودک می‌داند. بنابراین «حسی‌حرکتی» در این گفتار فقط نام یک سن نیست؛ به پیوندِ دریافتِ حسی و امکانِ عمل‌کردن با بدن اشاره دارد.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۳قسمت ۶

دو سه روز پس از تولد، صدای مادر را می‌شناسد

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید دو یا سه روز پس از تولد کودک صدای مادر را از بقیه تشخیص می‌دهد؛ جالب‌ترین صدا و موسیقی برای او صدای انسان است، و به تن و ریتم و آهنگ کلام اهمیت فوق‌العاده می‌دهد. در شش‌هفتگی صاحب صدا را تعقیب می‌کند و حدود چهارماهگی به منبع صدا علاقه‌مند می‌شود و به دنبالش می‌گردد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

توضیح دکتر هلاکویی درباره محدودیت تولید صدا در ماه‌های نخست

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی دشواری تولید صدا در حدود دوماهگی را با کوچکی دهان، وضعیت زبان، قدرت تارهای صوتی و کنترل مغزی توضیح می‌دهد. او سپس از رشد گلو و تارهای صوتی در سه تا پنج ماهگی حرف می‌زند. این توضیح، روایت او از روند رشد است؛ عبارت «دیگر جای نگرانی نیست» نباید به اطمینان عمومی درباره هر مشکل گفتاری تبدیل شود.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

دیدگاه دکتر هلاکویی درباره آمادگی اولیه برای صداهای زبان‌ها

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید کودک در آغاز زندگی آمادگی صداهای زبان‌های مختلف را دارد و مثال می‌زند که نوزاد ایرانی اگر در محیط چین یا ژاپن رشد کند، زبان و تلفظ همان محیط را می‌آموزد. ادعای توان «همه صداها» و مقایسه با کودکان بومی، گفته خود او در این بحث است.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

نظر او درباره چند زبان در دو سال اول

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌پذیرد که کودک ظرفیت آموختن چهار یا پنج زبان را در یک آن دارد و شاید از نظر بهره هوشی هم فایده داشته باشد، اما نظر خودش این است که چون ممکن است مبانی ذهن و استدلال را برهم بریزد — مانند چند خانه که روی هم گذاشته شود — آموختن یک زبان در دو سال اول کافی است.

او این را صریحاً «به نظر من» می‌گوید و می‌افزاید اگر اقدام خاصی نکنیم، کودک چیزی از دست نداده است.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

اگر خانه فارسی است، او باید فارسی بداند

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی برای خانواده ایرانی خارج از ایران نظر می‌دهد: اگر پدر و مادر هر دو ایرانی‌اند و در خانه فارسی سخن گفته می‌شود و افرادی فارسی‌زبان رفت‌و‌آمد می‌کنند، فرزند شما حتماً باید فارسی بداند — وگرنه خودش را در خانه‌ای غریب و با افرادی غریبه می‌بیند و جدایی در ذهنش ساخته می‌شود.

دکتر هلاکویی تصریح می‌کند این نظر خودش است و اگر باور دیگری دارید بر سر عقیده خودتان بمانید.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

تا هجده سالگی، چهار موجود متفاوت

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی نظر پیاژه را نقل می‌کند: کودک تا هجده‌سالگی از چهار مرحله کاملاً مشخص می‌گذرد — و شاید بشود گفت تا هجده‌سالگی چهار موجود مختلف خواهد بود. دو سال اول یا مرحله اول، مرحله حسی‌حرکتی است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲