فصل ۰۵ از ۸راهنمای سه سال اول
یک موضوع، با نگاهی دقیقترراه رفتن، قاشق و چنگال، و آموزش رفتن به دستشویی.
شروع مطالعه
همهٔ نکتههای این موضوع، با توضیح و ارجاع به متن مجموعه.
از دانستن به عمل
انجام بدهید۰۱در آشنایی با لیوان، واکنش اول و فرصت تجربهکردن را بپذیرید.
انجام ندهیدوقتی سرش را برمیگرداند، نوشیدن از لیوان را تحمیل نکنید.
چرا؟ توضیح و منبعهنگام آشنا شدن با لیوان، واکنش کودک را بپذیرید
در بحث آشنا کردن کودک از حدود دهماهگی با لیوان، دکتر هلاکویی بر مهربانی و پذیرفتن واکنش اول تأکید میکند: اگر کودک سرش را برمیگرداند یا نمینوشد، فعلاً لیوان کنار گذاشته شود؛ بازی کردن با آن را نشانه آشنایی میداند و اگر نوشیدنی را از دهان بیرون میریزد، پیشنهاد میکند به آن واکنش ویژه نشان ندهند. هدف، کنار گذاشتن تدریجی شیشه با آرامش و میل کودک است.
خواندن راهنما و متن اصلی
انجام بدهید۰۲دو اسباببازی نشان دهید و انتخاب را به کودک بسپارید.
انجام ندهیددر همین انتخاب، جلوی تغییر علاقهاش به اسباببازی دوم را نگیرید.
چرا؟ توضیح و منبعدو اسباببازی نشان دهید، و آزادش بگذارید
دکتر هلاکویی در توضیح افزایش اختیار کودک در پایان سال اول پیشنهاد میکند دو اسباببازی به او نشان دهید و ببینید به کدام توجه دارد. اگر پس از گرفتن یکی، دومی را خواست، در همین انتخابِ اسباببازی به او آزادی بدهید. دلیل مطرحشدهٔ او احساس اثرگذاری بر محیط، امنیت و رضایت کودک است.
خواندن راهنما و متن اصلی
انجام بدهید۰۳هنگام نظافت، با لبخند و مهربانی حس پذیرش بدن را منتقل کنید.
انجام ندهیدنظافت را با رفتاری همراه نکنید که بدن او را ناپذیرفتنی نشان دهد.
چرا؟ توضیح و منبعهنگام تمیز کردن کودک، پذیرشِ بدن او را نشان دهید
دکتر هلاکویی در بحث نظافت پس از ادرار و مدفوع، آب نیمهگرم، پارچه نرم و لبخند و مهربانی را کنار هم قرار میدهد. منظور ارتباطی او این است که کودک از رفتار والدین پیام بگیرد همه بخشهای بدنش، با وجود نیازهای متفاوت به مراقبت، پذیرفته و دوستداشتنیاند. او هشدار میدهد برخورد نامناسب در همین موقعیت میتواند رابطه با کودک را آسیب بزند.
خواندن راهنما و متن اصلی
نکتهٔ اصلی در مجموعه
دکتر هلاکویی شروع تازه مهد میان شش تا هجده ماه را از ادامه حضور در محیطی که کودک قبلاً به آن آشنا شده جدا میکند. شروع تازه را دشوارتر میداند؛ پس از هجده ماه نیز بر رابطه با والد، تحمل جدایی، امکانات مرکز و کیفیت رابطه با مراقبان تأکید میکند.
خطرهای قطعی یا دائمیِ بیانشده در این بخش، ادعاهای خود دکتر هلاکوییاند و از متن نمیتوان نتیجه یک مهد یا کودک مشخص را تعیین کرد.
نکتهٔ اصلی در مجموعه
دکتر هلاکویی «تولد روانی» را شکلگیری تدریجی فردیت و مفهوم «من» مینامد: در توضیح او این روند از حدود هشتماهگی آغاز میشود و در حدود دوازدهماهگی آشکارتر میشود. او این تعبیر را از تولد سلولی، تولد زیستی، «تولد اجتماعی» در حدود پنجسالگی و «تولد انسانی» در حدود هجدهسالگی جدا میکند؛ این تقسیمبندی و سنها روایت خود او از رشد است.
نکتهٔ اصلی در مجموعه
دکتر هلاکویی در بحث نظافت پس از ادرار و مدفوع، آب نیمهگرم، پارچه نرم و لبخند و مهربانی را کنار هم قرار میدهد. منظور ارتباطی او این است که کودک از رفتار والدین پیام بگیرد همه بخشهای بدنش، با وجود نیازهای متفاوت به مراقبت، پذیرفته و دوستداشتنیاند. او هشدار میدهد برخورد نامناسب در همین موقعیت میتواند رابطه با کودک را آسیب بزند.
نکتهٔ اصلی در مجموعه
جمعبندی دکتر هلاکویی در این پاسخ: ما به عنوان پدر و مادر باید محیطی فراهم کنیم که کودک بتواند با آزادی و راحتی حرکت کند، ولی هیچ خطر شدید و جدی او را تهدید نکند.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی در توضیح افزایش اختیار کودک در پایان سال اول پیشنهاد میکند دو اسباببازی به او نشان دهید و ببینید به کدام توجه دارد. اگر پس از گرفتن یکی، دومی را خواست، در همین انتخابِ اسباببازی به او آزادی بدهید. دلیل مطرحشدهٔ او احساس اثرگذاری بر محیط، امنیت و رضایت کودک است.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی میگوید کودک از حدود دهماهگی آمادگی نوشیدن آب یا شیر از لیوان را پیدا میکند. او لیوانی با قطر کم و تصویر جالب پیشنهاد میکند که پیش از استفاده در اختیار کودک باشد تا با آن آشنا شود. در مثال او، دیدن استفاده دیگران از لیوان و پیشنهاد نوشیدنی هنگام گرسنگی یا تشنگی به این آشنایی کمک میکند.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
در بحث آشنا کردن کودک از حدود دهماهگی با لیوان، دکتر هلاکویی بر مهربانی و پذیرفتن واکنش اول تأکید میکند: اگر کودک سرش را برمیگرداند یا نمینوشد، فعلاً لیوان کنار گذاشته شود؛ بازی کردن با آن را نشانه آشنایی میداند و اگر نوشیدنی را از دهان بیرون میریزد، پیشنهاد میکند به آن واکنش ویژه نشان ندهند. هدف، کنار گذاشتن تدریجی شیشه با آرامش و میل کودک است.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی میگوید اگر شیرخوار از دست چپ یا راست خود استفاده نمیکند، موضوع را صرفاً چپدستی یا راستدستی ندانیم. او احتمالِ مشکل عضلانی یا عصبی را مطرح میکند و مراجعه به متخصص را پیشنهاد میدهد؛ این مثال درباره بهکارنبردنِ یک دست است، نه فقط حالتی که هیچکدام به کار نمیروند.
این قطعه تشخیص ارائه نمیکند؛ وضعیت یک کودک مشخص باید با پزشک بررسی شود.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی از یک سو شیر خوردن بسیار سریع از سرشیشه گشاد و کمتر از یک ساعت مکیدن روزانه را مطرح میکند، و از سوی دیگر مکیدن دست یا پستانک افزون بر شیر و بیش از چهار ساعت را. پیش از آن، بردن دست و اشیا به دهان یا مکیدن شیشه خالی را مثال ادامه میل به مکیدن آورده است.
این قسمت در میانه توضیح پایان مییابد و پیامد این دو حالت را کامل نمیکند. آستانههای زمانی، نظر دکتر هلاکوییاند؛ از این قطعه نباید با برچسب مشکل یا تشخیص درباره کودک نتیجه گرفت.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در مقایسه با مکیدن انگشت، پستانک را از نظر امکان تمیز نگه داشتن و اثر بر دهان مناسبتر میداند. درباره اثر مکیدن انگشت هنگام آمدن دندان دائمی هم هشدار میدهد؛ این مقایسه دیدگاه ثبتشده اوست.
متن ویژگی پستانک، مدت استفاده یا وضعیت دندانی کودک را مشخص نمیکند. اشاره او به کاهش مکیدن پس از رفع گرسنگی نیز به معنای گرسنه بودن همه کودکانی که دست میمکند نیست.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی دربارهٔ در دهانگذاشتن یا خوردنِ خاک، گل، رنگ، صابون و آشغال، دورکردنِ این مواد از محیط را پیشنهاد میکند. او علتِ اصلی را کمبودِ کلسیم میداند و شیر یا غذای پرکلسیم را مطرح میکند؛ این تشخیص و پیشنهادِ تغذیهای ادعای خودِ اوست. او همچنین میگوید اگر چنین رفتاری حدودِ سهسالگی ادامه داشته باشد، باید به پزشکِ متخصص مراجعه کرد.
این گفتار علتِ رفتارِ یک کودک را اثبات نمیکند و اشارهاش به سهسالگی مجوزِ منتظرماندن در برابر خوردنِ مادهٔ خطرناک نیست.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در توضیح رشد حرکتی میگوید رشد از سر بهسوی پا پیش میرود و عضلات بزرگ پیش از عضلات کوچک به کار میافتند. او برای مقایسهٔ حرکتهای درشت با حرکتهای ظریف، فوتبال را پیش از پیانو مثال میزند: اولی بیشتر کار بدن و پا و دومی نیازمند کار انگشتان است؛ در این بخش سن معینی برای شروع آموزش این دو تعیین نمیکند.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی حرکتها را با سنهای تقریبی توصیف میکند: حدود چهارماهگی غلت زدن، پنجماهگی رساندن پا به دهان، ششماهگی جابهجایی شیء میان دو دست، هفتماهگی پس زدن با پا، هشتماهگی نشستن، نهماهگی چهاردستوپا رفتن و حدود دوازدهماهگی آغاز راه رفتن. اینها سنهای گفتهشده در همین مجموعهاند، نه ارزیابی رشد یک کودک مشخص.
عددِ مربوط به کودکان راهافتاده تا چهاردهماهگی در زیرنویس روشن نیست؛ برای نقل درصد یا مقدار دقیق باید صدای این بخش بررسی شود.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی میگوید از حدود هفت یا هشتماهگی برخی کارهای کودک ارادی است: او انتخاب میکند و برمیگزیند، چون احتمالات مختلف در ذهن او هست — و با همین ترجیح است که به زندگی خودش جهت میدهد و علاقههای بعدیاش شکل میگیرد.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی میگوید کودک حدود دوازدهماهگی برای رسیدن به هدف تلاش میکند و در آغاز از یک راه میرود، اما بهزودی میفهمد از راههای مختلف هم میشود رسید — و گاهی حتی هدفهایش را عوض میکند. به گفته او این تغییر در هیچ موجود دیگری دیده نمیشود و نشان ابتکار و اختیار کودک انسانی است.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در ادامهٔ بحثِ آغاز نوپایی میگوید دست و پاهایی که پیشتر برای کودک گویی خودبهخود حرکت میکردند، بیشتر در اختیار او قرار میگیرند. او مسیرِ حرکتهای درشت به حرکتهای ظریف را با توانایی حرکت دادن انگشتان و بند انگشتان مثال میزند و این اختیار را برای کودک پیروزی مهمی میداند.
عبارت زمانیِ «در حدود دوازده ماه بعد» در زیرنویس مبهم است؛ از آن سن دقیقی برای تسلط بر عضلات استخراج نشده است.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی آغوش و بوسه را در بحث تماس با کودک مطرح میکند، اما پیشنهاد میکند لب او بوسیده نشود. دو دلیل بیان میکند: نگرانی از انتقال میکروب و حساسیت ناحیه دهان، بهویژه در سال اول که در توضیح او مرکز احساسات و حالتهای بدنی و جنسی است. او این استثنا را به بقیه بدن تعمیم نمیدهد؛ این تفکیک و دلیلها متعلق به خود گفتارند.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی مدعی است محافظت همیشگی از تغییر دما میتواند دامنه تحمل کودک را محدود کند و پس از نوزادی و بخشی از شیرخوارگی، سازگاری تدریجی با دماهای مختلف را مطرح میکند. شرط خودش این است که کودک احساس بدی نداشته باشد و در آغاز زندگی مراقبت دمایی ادامه یابد. این ادعا بهعنوان نظر او نقل میشود، نه برنامه قرار دادن کودک در گرما یا سرما.
محدودههای عددیِ دما ادعای دکتر هلاکوییاند و در متن شاهد یا روش تأیید ندارند.
نسخه تازه سایت آماده است.