فصل ۰۴ از ۸راهنمای سه سال اول
یک موضوع، با نگاهی دقیقترگریه بهعنوان تنها زبان کودک، و انواع آن پس از سهماهگی.
شروع مطالعه
همهٔ نکتههای این موضوع، با توضیح و ارجاع به متن مجموعه.
از دانستن به عمل
انجام بدهید۰۱به نیاز پشت گریه توجه کنید؛ گاهی آغوش و همراهی لازم است.
انجام ندهیدشیر یا پستانک را پاسخ یکسان به هر نوع گریه ندانید.
چرا؟ توضیح و منبعنظر دکتر هلاکویی دربارهٔ پاسخ دادن به هر گریه با شیر
دکتر هلاکویی میان گریهٔ گرسنگی و گریهٔ ناشی از خستگی، درد یا عوامل دیگر فرق میگذارد. استدلال او این است که پاسخ دادن به همهٔ این حالتها با شیر، میان خوردن و رفع ناراحتی پیوند میسازد؛ او گرایش بعضی بزرگسالان به خوردن هنگام مشکل را هم با همین استدلال مرتبط میکند. این توضیح و نسبت علّی، نظر بیانشدهٔ او در مجموعه است.
خواندن راهنما و متن اصلی
انجام بدهید۰۲وقتی ناچار به رفتن هستید، آشکار و جلوی چشمش خداحافظی کنید.
انجام ندهیدبا سرگرمکردن کودک، پنهانی از او جدا نشوید.
چرا؟ توضیح و منبعآشکار و جلوی چشمش بروید
دکتر هلاکویی در بحث اضطراب جداییِ شش تا هجدهماهگی میگوید وقتی ناچارید برای دقایق یا ساعتهایی از کودک دور شوید، آشکارا و جلوی چشم او بروید. سرگرم کردن کودک برای خروج پنهانی، از نظر او ممکن است اعتراض همان لحظه را کمتر کند، اما اعتماد به بازگشت شما را دشوارتر و چسبیدنِ بعدی را بیشتر میکند.
خواندن راهنما و متن اصلی
انجام بدهید۰۳به کودک آرام کمک کنید خواستهاش را راحتتر ابراز کند.
انجام ندهیدتوجه را به کودکی که بلندتر و تندتر درخواست میکند محدود نکنید.
چرا؟ توضیح و منبعکودکی که بلندتر میگوید، بیشتر میگیرد
به گفته دکتر هلاکویی کودکانی که واکنش تند نشان میدهند توجه دیگران را جلب میکنند و نیازهایشان زودتر و بهتر برآورده میشود، در حالی که کودکی که واکنشی نشان نمیدهد و با شرایط کنار میآید غالباً حق و سهم خودش را دریافت نخواهد کرد.
خواندن راهنما و متن اصلی
نکتهٔ اصلی در مجموعه
دکتر هلاکویی توضیح میدهد که اضطراب جدایی از حدود هفتماهگی آغاز میشود و تا شانزدههفدهماهگی ادامه دارد: کودک نبودن را با نابودی یکی میگیرد و وقتی از مقابل چشمش دور میشوید تصور میکند هرگز شما را نخواهد دید — مانند حبابی که میترکد.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
در بحث گریهٔ ناشی از علتی غیر از گرسنگی، دکتر هلاکویی حرکت دادن کودک، راه رفتن با او، بازی و صحبت کردن را پیشنهاد میکند. او در همین بخش مدعی است که مکیدنِ پستانک، با وجود آرامش موقت، میتواند کار تغذیه را مختل کند؛ این ادعا و توصیه، نقلِ دیدگاه اوست.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
به گفته دکتر هلاکویی کودکانی که واکنش تند نشان میدهند توجه دیگران را جلب میکنند و نیازهایشان زودتر و بهتر برآورده میشود، در حالی که کودکی که واکنشی نشان نمیدهد و با شرایط کنار میآید غالباً حق و سهم خودش را دریافت نخواهد کرد.
پیشنهاد مجموعهکودک تند را کمک کنید آرام بگیرد، و کودک آرام را کمک کنید خواستهاش را راحت ابراز کند.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی در بحث اضطراب جداییِ شش تا هجدهماهگی میگوید وقتی ناچارید برای دقایق یا ساعتهایی از کودک دور شوید، آشکارا و جلوی چشم او بروید. سرگرم کردن کودک برای خروج پنهانی، از نظر او ممکن است اعتراض همان لحظه را کمتر کند، اما اعتماد به بازگشت شما را دشوارتر و چسبیدنِ بعدی را بیشتر میکند.
هشدار مطرحشده در مجموعه
به گفته دکتر هلاکویی کودک در این دوره وارد مرحلهای بحرانی میشود و نمیتواند از کسی که مانند هوا به او نیاز دارد دور بیفتد؛ اگر قصد کار کردن دارید، بهتر است یکی دو سه ماه پیش از ششماهگی این کار را بکنید نه در میانه این بازه.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی پس از جدایی در شش تا هجده ماهگی، دو الگو را مثال میزند: چسبیدن بیشتر پس از بازگشت، مانند دنبال کردن والد تا دستشویی یا دشواری خواب جدا؛ و کمتر نشان دادن علاقه یا کاهش ارتباط. اینها توصیفهای او از واکنش احتمالیاند.
از یک استقبال سرد یا چسبیدن نمیتوان دل کندن همیشگی، بیعاطفگی یا آسیب قطعی کودک را نتیجه گرفت؛ متن ارزیابی یک کودک مشخص نیست.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی میان گریهٔ گرسنگی و گریهٔ ناشی از خستگی، درد یا عوامل دیگر فرق میگذارد. استدلال او این است که پاسخ دادن به همهٔ این حالتها با شیر، میان خوردن و رفع ناراحتی پیوند میسازد؛ او گرایش بعضی بزرگسالان به خوردن هنگام مشکل را هم با همین استدلال مرتبط میکند. این توضیح و نسبت علّی، نظر بیانشدهٔ او در مجموعه است.
پیشنهاد مجموعهپیشنهادهای دکتر هلاکویی برای آرامسازی در این بخش شامل در آغوش گرفتن، راه رفتن، بازی و گفتوگوست؛ او شیر و پستانک را پاسخ یکسان به همهٔ علتهای گریه نمیداند.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی میگوید حجم مطالب بیش از توان فعالیت ذهنی کودک است، و به همین دلیل در بسیاری موارد به یکباره رابطه خودش را با جهان خارج قطع میکند یا از وحشت این هجوم گریه میکند — پس باید فرصت داد که پس از مرتب کردن ذهنش دوباره به سمت ما برگردد.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی میگوید بعضی کودکان از خنده بلند، عطسه، سرفه، روشن شدن ناگهانی رادیو یا تلویزیون و اسباببازیهای پرصدا مثل شیپور میترسند. اگر چنین واکنشی دیدهایم، پیشنهاد او توجه بیشتر در مواجهه بعدی و هنگام خرید یا نخستین امتحان اسباببازی است.
پیشنهاد مجموعهاگر از جاروبرقی میترسد، وقتی جارو بکشید که مطمئنید او آن اطراف نیست.
نام پدیده طبیعی در سطر ۱۶۵۳ به صورت «رأس» ثبت شده و بدون بررسی صوت نمیتوان آن را دقیق نامگذاری کرد.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در توضیحِ شدتِ واکنش، قطعِ شیرخوردن را مثال میزند: بعضی کودکان بسیار شدید اعتراض میکنند و بعضی پس از نقونوق آرام میشوند و توجهشان به چیز دیگری جلب میشود. به گفتهٔ او، ابرازِ لذت نیز از هیجانِ فراوان تا واکنشِ کم تفاوت دارد؛ همچنین شدتِ فریاد همیشه با بزرگیِ درد یکسان نیست. این مثالها شرحِ تفاوتِ واکنشاند، نه دستورِ قطعِ شیر یا سنجشِ درد فقط از روی گریه.
آنچه مجموعه میگوید
ششمین مؤلفهٔ خلقوخو در این گفتار، شیوهٔ نزدیکشدن به افراد یا کارهای تازه و واکنش به دوری است. دکتر هلاکویی از کودکانی مثال میزند که با اکراه نزدیک میشوند یا پس از جدایی مدتها غمگیناند، در برابرِ کودکانی که آسانتر رابطه میگیرند. رفتن و برگشتنِ والد نیز مثال اوست: واکنشِ هنگام خروج و آسانیِ دوباره کنارآمدن پس از بازگشت میتواند متفاوت باشد.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی میگوید وقتی کودک به حدود ششماهگی میرسد، دو نوع گریه دیگر هم به آن پنج نوع اضافه میشود: حوصله سر رفتن و خشم. به گفته او این گریهها با هم متفاوتند و بسیاری از مادران و پدران این تشخیص را راحت انجام میدهند — و وقتی فهمیدید، باید بلافاصله او را مورد محبت قرار داد.
پیشنهاد مجموعهآغوش، نوازش و کلام آرام شما بیش از هر چیز کمک میکند.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی سطحِ فعالیت را نخستینِ نه مؤلفهٔ خلقوخو معرفی میکند: بعضی کودکان پس از خوابِ کوتاه پرجنبوجوشاند و بعضی آرامتر و کمتقاضاتر. او برای تفاوتِ فردی، از بیست ساعت خوابِ بعضی نوزادان در برابر پانزده یا شانزده ساعتِ بعضی دیگر مثال میزند. این عددها مثالهای خودِ او در بحثِ خلقوخو هستند، نه برنامهٔ خوابِ پیشنهادی برای هر نوزاد.
آنچه مجموعه میگوید
جزء سوم شدت پاسخ به محیط است: برخی کودکان بهمحض آنکه موضوعی مخالف میلشان است شدید و تند و بلافاصله با آن برخورد میکنند، در حالی که برخی توان این را دارند که منتظر بمانند، پاسخ را ارزیابی کنند و آن را متناسب با موضوع دربیاورند.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی آرام گرفتن عضلات بزرگسالان هنگام رویا را با ادامه حرکت در خواب کودکان مقایسه میکند. او میگوید کودک ممکن است در خواب گریه کند، مک بزند، بخندد، صدا درآورد یا بدنش را تکان دهد. در گفتار، این رفتارها بهطور احتمالی به ابراز رویا یا همزمانی فعالیت ذهن و بدن نسبت داده میشوند؛ متن برای تشخیص علت هر حرکت یا صدا معیار قطعی نمیدهد.
پیشنهاد مجموعهدر خواندن این بخش، توضیح احتمالی دکتر هلاکویی درباره حرکت در خواب را با تشخیص قطعیِ خواب بودن یا نبودن ناراحتی کودک یکی نگیرید.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی شروع دو دندان پایین و سپس بالا را حدود چهارماهگی و کامل شدن این چهار دندان را حدود ششماهگی توصیف میکند. او آبریزش دهان، درد و خارش، گریه و بدخوابی را همراه این دوره میآورد و از احتمال اسهال و استفراغ نیز نام میبرد. این زمانها و نسبت دادن نشانهها، گفته دکتر هلاکوییاند؛ متن برای تعیین علت نشانههای یک کودک کافی نیست.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی میگوید مسئله یادگیری در سه سال اول در بسیاری موارد شرطی شدن است: پدیدهای کاملاً بیطرف و بیاهمیت به یکباره با موضوع دیگری درمیآمیزد و کودک از آن پس شیء اول را دارای ویژگیای میداند که از قبل نداشت.
آنچه مجموعه میگوید
در مثال دکتر هلاکویی از شرطی شدن، کودک با شنوایی حساس از سرفه یا عطسه بلند میترسد و این ترس به شخصی که صدا را ایجاد کرده پیوند میخورد. سپس ممکن است با ورود همان فرد، حتی پدربزرگ یا مادربزرگ مهربان، گریه کند؛ بدون آنکه او در آن لحظه رفتار تهدیدکنندهای داشته باشد.
آنچه مجموعه میگوید
مثال دوم دکتر هلاکویی: کودکی که اتومبیل را جالب میدید، وقتی بوق آن به صدا درمیآید از وحشتی که میکند از این پس از اتومبیل میترسد — و بار بعد که او را به خیابان میبرید گریه میکند و میخواهد به خانه برگردد. او این شرطی شدن را از نظر بسیاری متخصصان مهمترین نوع یادگیری در کودکی میداند.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی رفتار کودک در آغاز زندگی را بیشتر «واکنش» مینامد: استفاده از پاسخ آماده، بهجای تحلیل موقعیت و انتخاب پاسخ تازه. او با این تمایز میخواهد اهمیت تجربههای تکرارشونده و رفتار اطرافیان را در شکلگیری الگوهای بعدی توضیح دهد.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در پاسخ به پدر کودک هفدهماههای که مدتی از او دور شده، میگوید کودک مراقب نزدیک را بخشی از زندگی خود میشناسد و در نبود او هنوز ممکن است نتواند به تصویر ذهنی پایداری پناه ببرد. او از این راه ناراحتی جدایی را توضیح میدهد؛ این تفسیر او از وضعیت گزارششده است.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در پاسخ به پرسش درباره سوختگی زیر چهارده ماه، از درد خود حادثه، تکرار درد هنگام پانسمان و محدود شدن حرکت دست یا پا نام میبرد. او این تجربهها را در احساس کودک نسبت به امن یا دردآور بودن محیط مؤثر میداند؛ شدت اثر را در ادامه وابسته به موقعیت توضیح میدهد.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی میگوید خلقوخوی کودک بهویژه هنگام روبهرو شدن با فرد یا موضوع تازه، یا چیزی خلاف میل او آشکار میشود. در مثالهایش بعضی کودکان آرام و محتاطاند و بعضی ناآرامتر یا با انتظار بیشتر واکنش نشان میدهند. این توصیف برای فهم تفاوت پاسخ کودکان به موقعیت است.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی دو سر را در برابر هم میگذارد: برخی کودکان هر چیز تازهای را جالب و حتی چالشی برای رشد میبینند، و کودکانی هستند که هر موضوع تازه اذیتشان میکند و مایلاند به دنیای شناختهشده خودشان برگردند. او این را به همان زمینه جنگ و گریز نسبت میدهد — و تصریح میکند مقصودش از جنگ، از میان بردن نیست بلکه تمرینی برای قویتر شدن و سازگاری با محیط است.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در مرور دورهٔ شیرخوارگی، اضطراب غریبهها را حدود هشت تا دهماهگی توصیف میکند: کودک آشنایان را از ناآشنایان بیشتر تشخیص میدهد و ممکن است فقط به آغوش چند فرد آشنا برود. سپس آن را از اضطراب جدایی جدا میکند که در روایت او کمی زودتر آغاز میشود و به دور شدن از مراقب مربوط است.
نسخه تازه سایت آماده است.