فصل ۰۴ از ۸راهنمای سه سال اول

۶ تا ۹ ماهگی

روزهای کوچک، پیوندهای عمیق

شروع غذای غیر از شیر، آغاز اضطراب جدایی، و کتاب خواندن برای شیرخواره.

از اینجا شروع کنید
راهنما
۱۸۱
موضوع
۱۰
قسمت از مجموعه
۶
همراه شما، در هر مرحلهتغییر سن کودک

قدم‌به‌قدم، کنار شما

هر سن، دنیایی تازه

از اولین آغوش
تا سه‌سالگی

یک موضوع، چند نکتهٔ روشن

گزیده‌های این مرحله را بخوانید؛ نکته‌های مشترک با سن‌های دیگر در بخش راهنماهای تکمیلی در دسترس‌اند.

در این مرحله

خواب۲۵ راهنما

گزیده برای ۶ تا ۹ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

جای تخت و حساسیت به صدا

انجام بدهید

صدای محیط خواب را با حساسیت همین کودک هماهنگ کنید.

انجام ندهید

تحملِ صدای یک کودک را معیار همهٔ کودکان نگیرید.

نکتهٔ همراهمتن در اینجا تفاوت میان کودکان را بیان می‌کند؛ دو حالت متفاوت به خودی خود تناقض نیستند.

خواندن توضیح و منبع

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

به اتاقش بروید، اما کنارش دراز نکشید

دکتر هلاکویی برای بیدار شدن‌های دوباره در حدود هشت یا نه ماهگی، رفتن یکی از والدین به اتاق کودک را پیشنهاد می‌کند، اما می‌گوید در تخت او نخوابند و دست، مو یا گوش خود را به وسیله لازم برای خواب او تبدیل نکنند. او نوازش کوتاه و کم کردن تدریجی صدا را مثال می‌زند. نگرانی‌ای که بیان می‌کند، شکل گرفتن عادتی است که ممکن است سال‌ها ادامه یابد.

متن می‌گوید ارتباطی که این‌گونه ساخته شود می‌تواند سال‌ها ادامه پیدا کند و خود خواب کودک را هم دچار اشکال کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

پاسخ کم‌تحریک به بیدار شدن شبانه در توضیح دکتر هلاکویی

در بحث خواب از حدود هشت یا نه ماهگی، دکتر هلاکویی پس از پیشنهاد رفتن والد به اتاق کودک می‌گوید هنگام بیداری دوباره، چراغ، گفت‌وگو و صدا را زیاد نکنند و او را به اتاق والدین نبرند. هدف بیان‌شده، نگه داشتن فضای شب به‌عنوان زمان خواب است. این توصیه در ادامه حضور و آرام کردن کودک آمده است، نه توضیحی برای تشخیص علت هر بیداری.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

جای تختش را با دقت انتخاب کنید

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی برای بیشتر کودکان کاهش صدای اضافی و انتخاب جای آرام تخت را پیشنهاد می‌کند. نمونه‌های او پنجره رو به بوق اتومبیل، ساعت دیواری صدادار، رفت‌وآمد و سرفه‌اند؛ در محل پرصدا از شیشه دو‌لایه نیز نام می‌برد. در عین حال، پاسخ کودکان به صدا را یکسان نمی‌داند.

متن در اینجا تفاوت میان کودکان را بیان می‌کند؛ دو حالت متفاوت به خودی خود تناقض نیستند.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

در توضیح تفاوت‌ها، بعضی کودکان با صدای کم یا یکنواختی مانند سشوار و جاروبرقی هماهنگ می‌شوند، بعضی با کمترین صدا بیدار می‌شوند و بعضی در محیط پرصدا هم عمیق می‌خوابند. این‌ها مثال‌های تفاوت فردی‌اند و پیشنهاد استفاده از یک صدای ثابت برای همه کودکان نیستند.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۳ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

هشدار دکتر هلاکویی درباره عادت به تخت والدین پس از شش‌ماهگی

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی هشدار می‌دهد اگر کودک بعد از شش‌ماهگی در تخت‌خواب پدر و مادر باشد، تقریباً بیرون کردن او ممکن نخواهد بود — چون هیچ جای دنیا به خوبی آغوش پدر و مادر نیست. به گفته او اگر این کار پیش از پنج‌ماهگی صورت نگیرد، گرفتاری‌های خودش را خواهد داشت.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

تعبیر دکتر هلاکویی از اختیار خواب در حدود شش‌ماهگی

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید کودک در حدود شش‌ماهگی خواب خود را بیشتر در اختیار می‌گیرد و بعضی دشواری‌های خواب را با «بازی» یا «لجبازی» توضیح می‌دهد. این تعبیرِ دکتر هلاکویی از رفتار کودک است؛ در این چند سطر معیار مستقلی برای تشخیص علت بیدار ماندن ارائه نمی‌شود.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲
راهنماهای تکمیلی و مشترک۱۴

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.

همه «خواب» در این مرحله۲۵

در این مرحله

تغذیه۴۷ راهنما

گزیده برای ۶ تا ۹ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

اشتیاق به غذا در آغاز غذای کمکی

انجام بدهید

مناسب بودن غذا برای شیرخوار را جدا از اشتیاق او بررسی کنید.

انجام ندهید

علاقهٔ او به بردن غذا به دهان را دلیل مناسب بودن آن ندانید.

خواندن توضیح و منبع

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

اشتیاق او، دلیل مناسب بودن نیست

در بحث آغاز غذا از شش‌ماهگی، دکتر هلاکویی سیب، گلابی و موز را به شرط پخته و له بودن مثال می‌زند. او مقدار بسیار کمی از غذای خانواده را برای آشنایی با مزه پیشنهاد می‌کند، اما تأکید دارد که اشتیاق شیرخوار به خوردن، دلیل مناسب بودن آن غذا نیست: کودک در این مرحله ممکن است صرفاً بخواهد چیزی به دهان ببرد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

آنچه مجموعه می‌گوید

از شش‌ماهگی، غذا علاوه بر شیر

دکتر هلاکویی در قسمت اول تأکید می‌کند که از شش‌ماهگی، غذا باید در کنار شیر قرار بگیرد؛ او معتقد است شیر به‌تنهایی نیاز رشد کودک را برآورده نمی‌کند. همین سن در قسمت دوم نیز تکرار می‌شود.

پیشنهاد مجموعهدر قسمت دوم او حذف ادویه، نمک، شکر و چربی یا روغن از غذای کودک را مطرح می‌کند؛ این گزارش توصیه اوست، نه دستور تغذیه این راهنما.

مجموعه برای منع کلی چربی یا روغن شواهد یا جزئیات نیاز تغذیه‌ای ارائه نمی‌کند. نباید از این نقل، دستور محدود کردن یک ماده غذایی برای کودک مشخص ساخت.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۱قسمت ۲

غذاهای آغازین و محدودیت‌های غذایی در گفته دکتر هلاکویی

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی برای آغاز غذای غیر از شیر از شش‌ماهگی، برنجِ مخلوط با شیر مادر، مقدار کمی گوشت یا مرغِ کاملاً پخته و له‌شده و در ابتدا صاف‌شده، ماست و زرده تخم‌مرغ را نام می‌برد. او برنج را در مقایسه با غذاهای دیگر کم‌حساسیت‌تر توصیف می‌کند و در همین گفتار مصرف سفیده تخم‌مرغ، گوجه‌فرنگی، اسفناج و عسل را تا یک‌سالگی منع می‌کند. این فهرست و محدودیت‌ها نقل توصیه‌های دکتر هلاکویی‌اند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

بازه پیشنهادی دکتر هلاکویی برای قطع شیر مادر

آنچه مجموعه می‌گوید

اگر مادر تصمیم به قطع شیر دادن گرفته باشد، دکتر هلاکویی می‌گوید این کار پیش از هشت‌ماهگی شروع نشود و بین هشت تا چهارده ماهگی پایان یابد. او برای فرایند تدریجیِ قطع شیر، حداقل دو هفته و حداکثر شش هفته مطرح می‌کند تا کاهش شیر دادن هم تدریجی باشد و هم پایانی مشخص داشته باشد. این بازه‌ها توصیه خودِ دکتر هلاکویی‌اند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

آشنا کردن کودک با غذای جایگزین هنگام قطع شیر مادر

آنچه مجموعه می‌گوید

در روش پیشنهادی دکتر هلاکویی برای مادری که تصمیم به قطع شیر دادن دارد، ابتدا کمی شیر مادر با غذاهای دیگر مخلوط می‌شود تا کودک بو و طعم آشنا را در آن‌ها پیدا کند. سپس او افزودن تدریجی شیر خشک یا شیری را که کودک می‌پذیرد مطرح می‌کند. این توضیح در ادامه بحث شروع غذای دیگر از شش‌ماهگی و قطع تدریجی شیر مادر آمده است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

کاهش تدریجی وعده‌ها در روش از شیر گرفتنِ دکتر هلاکویی

آنچه مجموعه می‌گوید

برای مادری که تصمیم به قطع شیر دادن دارد، دکتر هلاکویی دو نمونه از کاهش تدریجی را توضیح می‌دهد: کم کردن یک یا دو وعده و جایگزینی آن با غذا یا شیر دیگر، یا دوشیدن شیر در روز و ادامه شیر دادن در شب که برای مادر و کودک آسان‌تر توصیف می‌شود. او همچنین از قطع یک وعده پس از مصرف بخشی از شیر و دوشیدن اضافه آن حرف می‌زند.

پیشنهاد مجموعهدر توضیح دکتر هلاکویی، هدف این است که کودک بدون خشم و قهر با جایگزین آشنا شود؛ اگر شیر جایگزین را نمی‌پسندد، او تغییر آن را پیشنهاد می‌کند.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۲
راهنماهای تکمیلی و مشترک۲۷

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.

همه «تغذیه» در این مرحله۴۷

در این مرحله

گریه و آرام کردن۳۳ راهنما

گزیده برای ۶ تا ۹ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

بی‌حوصلگی و خشم، از حدود شش‌ماهگی

انجام بدهید

بی‌حوصلگی یا خشم را هم در فهم گریه در نظر بگیرید و با آغوش و کلام آرام همراهش باشید.

انجام ندهید

گریه را فقط به نیازهای غذایی و بدنی محدود نکنید.

خواندن توضیح و منبع

آنچه مجموعه می‌گوید

در شش‌ماهگی، دو گریه تازه

دکتر هلاکویی می‌گوید وقتی کودک به حدود شش‌ماهگی می‌رسد، دو نوع گریهٔ دیگر هم به آن پنج نوع اضافه می‌شود: حوصله سر رفتن و خشم. به گفتهٔ او، این گریه‌ها با هم متفاوتند و بسیاری از مادران و پدران به‌راحتی آن‌ها را تشخیص می‌دهند. وقتی علت گریه را فهمیدید، باید بلافاصله کودک را مورد محبت قرار دهید.

پیشنهاد مجموعهآغوش، نوازش و کلام آرام شما بیش از هر چیز کمک می‌کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳
راهنماهای تکمیلی و مشترک۹

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.

همه «گریه و آرام کردن» در این مرحله۳۳

در این مرحله

دلبستگی و امنیت۶۷ راهنما

گزیده برای ۶ تا ۹ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

پیوستگی رابطه با مراقبان نزدیک

انجام بدهید

رابطهٔ کودک با مراقبان نزدیک و آشنا را پیوسته نگه دارید.

انجام ندهید

قطع رابطه با مراقب ثابت را با دوری کوتاه در محیط آشنا یکسان نگیرید.

نکتهٔ همراهشش تا هجده و سپس هفت تا شانزده ماه، بازه‌های بیان‌شده در برنامه‌اند؛ این اعداد مرز قطعی یکسان برای همه کودکان نیستند. جمله مربوط به رفتن مراقب پیش از پنج ماهگی در زیرنویس قدری افتاده است.

خواندن توضیح و منبع

نکتهٔ اصلی در مجموعه

سن شروع و آشنایی قبلی با مهد در نظر دکتر هلاکویی

دکتر هلاکویی شروع تازه مهد میان شش تا هجده ماه را از ادامه حضور در محیطی که کودک قبلاً به آن آشنا شده جدا می‌کند. شروع تازه را دشوارتر می‌داند؛ پس از هجده ماه نیز بر رابطه با والد، تحمل جدایی، امکانات مرکز و کیفیت رابطه با مراقبان تأکید می‌کند.

خطرهای قطعی یا دائمیِ بیان‌شده در این بخش، ادعاهای خود دکتر هلاکویی‌اند و از متن نمی‌توان نتیجه یک مهد یا کودک مشخص را تعیین کرد.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

در نظر او مراقبت شش ماه اول بیشتر نگهداری است و آشنایی قبلی با محیط می‌تواند تغییر بعدی را کمتر کند، اما خودش درباره کیفیت پیوند در همان حالت هم نگرانی ابراز می‌کند. پس سخنش توصیه عمومی به شروع مهد پیش از شش ماه نیست. برای حدود سی تا سی‌وشش ماه، آشنایی با زبان محیط و تحمل جدایی را هم مطرح می‌کند.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

نکتهٔ اصلی در مجموعه

تولد روانی و شکل‌گیری «من» در حدود یک‌سالگی

دکتر هلاکویی «تولد روانی» را شکل‌گیری تدریجی فردیت و مفهوم «من» می‌نامد: در توضیح او این روند از حدود هشت‌ماهگی آغاز می‌شود و در حدود دوازده‌ماهگی آشکارتر می‌شود. او این تعبیر را از تولد سلولی، تولد زیستی، «تولد اجتماعی» در حدود پنج‌سالگی و «تولد انسانی» در حدود هجده‌سالگی جدا می‌کند؛ این تقسیم‌بندی و سن‌ها روایت خود او از رشد است.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

منظور او تولد دوباره جسم نیست: کودک کم‌کم خود را فردی متمایز از دیگران می‌بیند؛ نه خود را بخشی از آنان می‌داند و نه آنان را بخشی از خود. در آغاز بحث نوپایی، دوازده یا چهارده ماه را دوباره مطرح می‌کند و «من» و «تو» را مقدمه رسیدن به «ما» در جای مناسب می‌داند. سپس با بازی و قرار گرفتن در نقش دیگران، تولد اجتماعی را توضیح می‌دهد. این واژه‌ها چارچوب دکتر هلاکویی‌اند و موعد قطعی توانایی هر کودک نیستند.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

نبودن، برای او نابودی است

نکتهٔ اصلی در مجموعه

دکتر هلاکویی توضیح می‌دهد که اضطراب جدایی از حدود هفت‌ماهگی آغاز می‌شود و تا شانزده‌هفده‌ماهگی ادامه دارد: کودک نبودن را با نابودی یکی می‌گیرد و وقتی از مقابل چشمش دور می‌شوید تصور می‌کند هرگز شما را نخواهد دید — مانند حبابی که می‌ترکد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

ثباتِ مراقبان نزدیک در شش تا هجده‌ماهگی

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی در بحث اضطراب جدایی توصیه می‌کند افرادی که بین شش تا هجده‌ماهگی نقشی فعال و نزدیک در مراقبت کودک دارند، رابطهٔ خود را پیوسته نگه دارند؛ مثال او پدربزرگ، مادربزرگ یا پرستار ثابت است. منظور این بخش با دوری کوتاه یکی نیست: او در ادامه چند دقیقه یا چند ساعت ماندن کودک در محیط آشنا با فردی دوست‌داشتنی را جداگانه مطرح می‌کند.

شش تا هجده و سپس هفت تا شانزده ماه، بازه‌های بیان‌شده در برنامه‌اند؛ این اعداد مرز قطعی یکسان برای همه کودکان نیستند. جمله مربوط به رفتن مراقب پیش از پنج ماهگی در زیرنویس قدری افتاده است.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

در بیان دیگر، بازه هفت تا شانزده ماه را «دقیق‌تر» می‌نامد و از مراقبی مثال می‌زند که در سه یا چهار ماهگی وارد زندگی کودک شده و به گفته او باید تا هجده‌ماهگی بماند؛ جمله مربوط به رفتن پیش از پنج‌ماهگی در زیرنویس افتادگی دارد. در قسمت پنجم، فردی با نقش بسیار کم‌اهمیت را استثنا می‌کند. ماندن مراقب در خانه پس از ساعت کار را فقط با وجود جا و امکان ترجیح می‌دهد، نه به‌عنوان الزام به کار شبانه‌روزی. این توصیه درباره پیوستگی رابطه است؛ دوری چنددقیقه‌ای یا چندساعته با فرد دوست‌داشتنی در محیط آشنا جداگانه بحث می‌شود. پایان گفتار بر انتخاب دقیق، مشاهده و پرسش از کودک و نزدیکان برای پیش‌بینی و پیشگیری تأکید دارد، نه نگرانی همیشگی.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۴ بخش از زیرنویس
قسمت ۱قسمت ۳قسمت ۵

نظر دکتر هلاکویی دربارهٔ دوریِ مراقب در شش تا هجده‌ماهگی

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

در بحث شش تا هجده‌ماهگی، دکتر هلاکویی میان دوری کوتاه و طولانیِ مراقب اصلی تفاوت می‌گذارد. او چند دقیقه یا چند ساعت ماندن کودک در محیطی کاملاً آشنا با فردی دوست‌داشتنی را ممکن می‌داند، اما دربارهٔ دوری بیش از یک شبانه‌روز هشدار می‌دهد و حفظ حضور مراقب اصلی، معمولاً مادر، را توصیه می‌کند. این مرز زمانی توصیهٔ بیان‌شده در همین مجموعه است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

اضطراب جدایی: از حدود هفت‌ماهگی

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

در این مجموعه، آغاز اضطراب جدایی به رشد سیستم ادراکی کودک نسبت داده می‌شود. دورهٔ آن از حدود هفت‌ماهگی تا ۱۶ یا ۱۷ ماهگی توصیف می‌شود؛ دکتر هلاکویی می‌گوید بهتر است اصول این دوره را بین شش تا ۱۸ ماهگی رعایت کنید.

متن‌ها کاملاً هم‌سو نیستنددر بخش دیگری از همین مجموعه همین دوره «شش تا ۱۸ ماهگی» و جای دیگر آغاز آن «شش‌ماهگی» گفته می‌شود؛ مرزها در متن کاملاً یکسان نیستند.

دیدن عبارت اصلی۳ بخش از زیرنویس
قسمت ۱قسمت ۳
راهنماهای تکمیلی و مشترک۳۱

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.

همه «دلبستگی و امنیت» در این مرحله۶۷

در این مرحله

نظم روزانه۲۰ راهنما

گزیده برای ۶ تا ۹ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

ثبات در چهار کار روزمره

انجام بدهید

در خواب، غذا، نظافت و بازی، آداب آشنا و قابل‌شناسایی بسازید.

انجام ندهید

ثباتِ روال را به معنای حذف همیشگی تجربه‌های تازه نگیرید.

خواندن توضیح و منبع

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

چهار جایی که یکدستی از همه مهم‌تر است

دکتر هلاکویی چهار حوزه را نام می‌برد: تغذیه، خواب، نظافت و بازی. شیر دادن همیشه یک‌گونه؛ خواباندن همیشه با همان آداب و در همان شرایط؛ نظافت با آبی که حتی درجه حرارتش ثابت است؛ و بازی به همان شکلی که آموخته.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

این مثال‌ها به بحث چهارده ماه اول تعلق دارند. دکتر هلاکویی می‌خواهد غذا دادن، خواباندن، نظافت و بازی برای کودک قابل‌شناسایی باشند؛ برای همین از تکرار آداب و شرایط، حتی دمای آب، حرف می‌زند. در ادامه همین بحث، اضافه کردن آرام بازی تازه را هم می‌پذیرد، پس یکنواختی در بیان او با حذف همیشگی تازگی یکی نیست.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۱
راهنماهای تکمیلی و مشترک۷

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.

همه «نظم روزانه» در این مرحله۲۰

در این مرحله

زبان و گفت‌وگو۱۸ راهنما

گزیده برای ۶ تا ۹ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

هماهنگی کلام و حرکت بدن

انجام بدهید

در ارتباط با کودک، حرکت بدن و حالت چهره را با مقصود کلامتان هماهنگ کنید.

انجام ندهید

در این مرحله، واکنش او را فقط نتیجهٔ فهم معنای واژه‌ها ندانید.

خواندن توضیح و منبع

آنچه مجموعه می‌گوید

تا حدود ده‌ماهگی، نقش پررنگ حرکات بدن در فهم کودک

دکتر هلاکویی آزمون گویایی می‌دهد: کودک حدود هفت‌هشت ماهگی با لغت «نه» آشنا می‌شود اما آن را با حرکات بدن همراه می‌کند — پس اگر «بله» را با همان حرکتِ «نه» بگویید، همان نتیجه را می‌گیرید. به گفته او تا ده‌ماهگی ارتباط بیشتر به خاطر حرکات بدن ماست، نه کلامی که از دهانمان خارج می‌شود.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲
راهنماهای تکمیلی و مشترک۱۳

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.

همه «زبان و گفت‌وگو» در این مرحله۱۸

در این مرحله

بازی و یادگیری۳۴ راهنما

گزیده برای ۶ تا ۹ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

آغاز آرامِ قایم‌موشک

انجام بدهید

با پنهان‌شدن جزئی و پیدا‌شدن دوباره شروع کنید؛ اطمینان کودک از حضور شما حفظ شود.

انجام ندهید

بازی را ناگهان به پنهان‌شدن طولانی یا تاریکیِ ناامن تبدیل نکنید.

خواندن توضیح و منبع

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

قایم‌موشکِ تدریجی در شش تا هجده‌ماهگی

دکتر هلاکویی آغاز آشنایی با قایم‌موشک را در شش تا هجده‌ماهگی مطرح می‌کند و ادامه بازی پس از هجده ماه را هم می‌گوید. پیشروی پیشنهادی او تدریجی است: ابتدا دست از کنار ستون دیده شود، سپس پنهان شدن کامل‌تر و رفتن به اتاق دیگر تجربه شود. در مثال کم کردن تدریجی نور، شرط صریح او باقی ماندن روشنایی کافی برای جلوگیری از برخورد کودک با اطراف است. هدف، پیدا کردن دوباره والد و اطمینان از ادامه حضور اوست.

پیشنهاد مجموعهبه گفته او همین بازی، اگر به‌موقع انجام شود، کودک را با جدایی و تنهایی و حتی تاریکی آشتی می‌دهد.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

او این بازی عمومی را بسیار باارزش می‌داند و از شادی کودک هنگام فاصله گرفتن و بازگشتن، پنهان شدن پشت ستون یا درخواست پنهان شدن والد مثال می‌زند. مراحل گفته‌شده باید همراه اطمینان کودک از حضور والد خوانده شوند.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

آنچه مجموعه می‌گوید

عروسکی که زیر بالش پنهان شد

دکتر هلاکویی آزمایشی می‌آورد: اگر جلوی چشم کودک شش‌ماهه عروسکش را زیر بالشی بگذارید، ناراحت می‌شود اما بالش را کنار نمی‌زند. در دوازده‌ماهگی، اگر این اتفاق جلوی چشمش بیفتد، بالش را کنار می‌زند؛ و در هجده‌ماهگی صبح که بیدار می‌شود به دنبال عروسکش راه می‌افتد و می‌کوشد پیدایش کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳
راهنماهای تکمیلی و مشترک۱۷

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.

همه «بازی و یادگیری» در این مرحله۳۴

در این مرحله

استقلال و مهارت۱۵ راهنما

گزیده برای ۶ تا ۹ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

دیدن ترجیح‌ها، حدود هفت تا هشت‌ماهگی

انجام بدهید

به تفاوت علاقه و انتخاب او میان تجربه‌های ممکن توجه کنید.

انجام ندهید

همهٔ کارهای او را صرفاً واکنش بی‌اختیار فرض نکنید.

خواندن توضیح و منبع

آنچه مجموعه می‌گوید

از هفت‌ماهگی، انتخاب می‌کند

دکتر هلاکویی می‌گوید از حدود هفت یا هشت‌ماهگی برخی کارهای کودک ارادی است: او انتخاب می‌کند و برمی‌گزیند، چون احتمالات مختلف در ذهن او هست — و با همین ترجیح است که به زندگی خودش جهت می‌دهد و علاقه‌های بعدی‌اش شکل می‌گیرد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳
راهنماهای تکمیلی و مشترک۴

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.

همه «استقلال و مهارت» در این مرحله۱۵

در این مرحله

مرزها و رفتار۲۶ راهنما

گزیده برای ۶ تا ۹ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

انداختنِ اکتشافیِ اشیا

انجام بدهید

در نمونهٔ برداشتن، بررسی‌کردن و انداختن یک شیء، به یادگیری حسی کودک توجه کنید.

انجام ندهید

هر انداختنِ اکتشافی را بی‌ادبی، مخالفت یا جنگ ننامید.

خواندن توضیح و منبع

نکتهٔ اصلی در مجموعه

پرت کردن، بی‌ادبی نیست

دکتر هلاکویی در توضیح مرحله حسی‌حرکتیِ پیاژه تا حدود دوسالگی، مثال می‌زند که کودک شیئی را برمی‌دارد، با دست و دهان بررسی می‌کند و سپس آن را می‌اندازد. او این نمونه از انداختن را بخشی از شناخت حسی و عمل روی اشیا می‌داند، نه نشانه خودکارِ بی‌ادبی، مخالفت یا جنگ. منظور این بند، رفتار اکتشافی در همین مرحله رشد است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲
راهنماهای تکمیلی و مشترک۶

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.

همه «مرزها و رفتار» در این مرحله۲۶

در این مرحله

والدین و خانواده۶۱ راهنما

گزیده برای ۶ تا ۹ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

فضای خانه هنگام اختلاف

انجام بدهید

هنگام اختلاف با دیگران، به فضایی که کودک تجربه می‌کند توجه کنید.

انجام ندهید

دعوا و بدگویی را صرفاً چون طرفِ آن کودک نیست، بی‌اثر بر او ندانید.

خواندن توضیح و منبع

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

حتی دعوا با همسایه

دکتر هلاکویی در ادامه بحث دشمنی در خانه، حتی دعوا و بدگویی درباره همسایه یا غریبه را مثال می‌زند. توضیح او این است که کودک کم‌سن هنوز مرز خود و محیط را مانند بزرگسال جدا نمی‌کند و فضای خصمانه اطراف را در تجربه امنیت خود وارد می‌کند؛ مقصود منع هر گفت‌وگویی درباره دیگران نیست.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۱

آنچه مجموعه می‌گوید

کودکی که به دنیای شناخته‌شده پناه می‌برد

دکتر هلاکویی دو سر طیف را در برابر هم می‌گذارد: برخی کودکان هر چیز تازه‌ای را جالب و حتی چالشی برای رشد می‌بینند و کودکانی هستند که هر موضوع تازه‌ای اذیتشان می‌کند و مایل‌اند به دنیای شناخته‌شده خودشان برگردند. او این را به همان زمینه جنگ و گریز نسبت می‌دهد — و تصریح می‌کند مقصودش از جنگ، از میان بردن نیست بلکه تمرینی برای قوی‌تر شدن و سازگاری با محیط است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲
راهنماهای تکمیلی و مشترک۲۷

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.

همه «والدین و خانواده» در این مرحله۶۱

نسبت به «۳ تا ۶ ماهگی» چه چیزی تازه است

۳۵ مطلب در این مرحله آمده که در مرحلهٔ قبل نبود.

دیدن ۳۱ مطلب دیگر