فصل ۰۵ از ۸راهنمای سه سال اول
یک موضوع، با نگاهی دقیقترشیر مادر، شیر خشک، شروع غذا، و از شیر گرفتن.
شروع مطالعه
همهٔ نکتههای این موضوع، با توضیح و ارجاع به متن مجموعه.
از دانستن به عمل
انجام بدهید۰۱مناسب بودن غذا برای شیرخوار را جدا از اشتیاق او بررسی کنید.
انجام ندهیدعلاقهٔ او به بردن غذا به دهان را دلیل مناسب بودن آن ندانید.
چرا؟ توضیح و منبعاشتیاق او، دلیل مناسب بودن نیست
در بحث آغاز غذا از ششماهگی، دکتر هلاکویی سیب، گلابی و موز را به شرط پخته و له بودن مثال میزند. او مقدار بسیار کمی از غذای خانواده را برای آشنایی با مزه پیشنهاد میکند، اما تأکید دارد که اشتیاق شیرخوار به خوردن، دلیل مناسب بودن آن غذا نیست: کودک در این مرحله ممکن است صرفاً بخواهد چیزی به دهان ببرد.
خواندن راهنما و متن اصلی
انجام بدهید۰۲در آشنایی با لیوان، واکنش اول و فرصت تجربهکردن را بپذیرید.
انجام ندهیدوقتی سرش را برمیگرداند، نوشیدن از لیوان را تحمیل نکنید.
چرا؟ توضیح و منبعهنگام آشنا شدن با لیوان، واکنش کودک را بپذیرید
در بحث آشنا کردن کودک از حدود دهماهگی با لیوان، دکتر هلاکویی بر مهربانی و پذیرفتن واکنش اول تأکید میکند: اگر کودک سرش را برمیگرداند یا نمینوشد، فعلاً لیوان کنار گذاشته شود؛ بازی کردن با آن را نشانه آشنایی میداند و اگر نوشیدنی را از دهان بیرون میریزد، پیشنهاد میکند به آن واکنش ویژه نشان ندهند. هدف، کنار گذاشتن تدریجی شیشه با آرامش و میل کودک است.
خواندن راهنما و متن اصلی
انجام بدهید۰۳در مهمانی و رستوران، روال غذا و امکان پاسخدادن به کودک را ببینید.
انجام ندهیدبرای هماهنگی با جمع، نیاز و روال کودک را نادیده نگیرید.
چرا؟ توضیح و منبعدر مهمانی و رستوران، نظم غذای کودک را در نظر بگیرید
دکتر هلاکویی درباره کودکِ پس از شش یا هشت ماهگی میگوید تا وقتی با غذا خوردن در حضور دیگران یا محیط بیرون سازگار نشده، بردن او به مهمانی یا رستوران نیازمند توجه است. محیط ناآشنا، ناتوانی والدین در پاسخ دادن بهموقع و دخالت یا توصیه دیگران میتواند نظمی را که در غذا و ارتباط با کودک ساختهاند به هم بزند؛ مقصود او حفظ نظم کودک هنگام برنامههای خانوادگی است.
خواندن راهنما و متن اصلی
نکتهٔ اصلی در مجموعه
دکتر هلاکویی در شرط ششم میگوید کودک در چهارده ماه اول نباید به عمد منتظر برآوردن نیازش بماند. نمونهاش پاسخ به علامت گرسنگی و توقف شیر دادن وقتی کودک سر برمیگرداند و نخواستن را نشان میدهد. عبارت «حتی یک ثانیه» تأکید او بر معطل نکردن عمدی است.
واژه پس از «نباید» در زیرنویس «به امد» آمده و به قرینه جمله احتمالاً «به عمد» است؛ برای نقل لفظبهلفظ باید صدا بررسی شود.
نکتهٔ اصلی در مجموعه
دهمین زمینه در فهرست دکتر هلاکویی، آغوش و تماس هنگام شیر دادن است. تأکید میکند اگر مادر شیر خودش را نمیدهد، شیشه هم در آغوش داده شود تا تغذیه با گرما، بو، صدای آشنا و احساس ارتباط همراه باشد. او در ادامه برای پدر و دیگران هم در این ارتباط نقش قائل میشود.
پیشنهاد مجموعهپیشنهاد برنامه حفظ تماس و توجه هنگام شیر دادن است، از جمله وقتی شیر خشک داده میشود.
ادعای مطلق اینکه بدون این شکل آغاز تغذیه سلامت روان ممکن نیست، ادعای دکتر هلاکویی است و در متن اثبات نمیشود.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی در دوره شیرخوارگی و نوپایی ترجیح میدهد والدین در غذا دادن و بهویژه شستن کودک نقش مستقیم داشته باشند. دلیلش اهمیت رابطه و دقت و مهربانی در این دو کار است؛ مشکل را در مراقبی میبیند که آگاهی و توجه کافی ندارد.
این ترجیح به معنای اثبات ناتوانی همه مراقبان دیگر در تغذیه یا نظافت نیست؛ همان برنامه انتخاب فرد آگاه و مهربان را توضیح داده است.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
در بحث نیاز به مکیدن در چهارده ماه نخست، دکتر هلاکویی میگوید اگر هنگام شیر خوردن فرصت کافی به کودک داده شود، معمولاً همان مدت برای ارضای این میل کافی است. اگر کودک همچنان دست یا انگشتش را به دهان میبرد، او پستانک را در صورت پذیرش کودک پیشنهاد میکند. دلیلش در این بخش، نگرانی از وابستگی به مکیدن انگشت و آسیب دندانی است؛ اینها توصیه و استدلال دکتر هلاکوییاند.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی میگوید کودک از حدود دهماهگی آمادگی نوشیدن آب یا شیر از لیوان را پیدا میکند. او لیوانی با قطر کم و تصویر جالب پیشنهاد میکند که پیش از استفاده در اختیار کودک باشد تا با آن آشنا شود. در مثال او، دیدن استفاده دیگران از لیوان و پیشنهاد نوشیدنی هنگام گرسنگی یا تشنگی به این آشنایی کمک میکند.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
در بحث آشنا کردن کودک از حدود دهماهگی با لیوان، دکتر هلاکویی بر مهربانی و پذیرفتن واکنش اول تأکید میکند: اگر کودک سرش را برمیگرداند یا نمینوشد، فعلاً لیوان کنار گذاشته شود؛ بازی کردن با آن را نشانه آشنایی میداند و اگر نوشیدنی را از دهان بیرون میریزد، پیشنهاد میکند به آن واکنش ویژه نشان ندهند. هدف، کنار گذاشتن تدریجی شیشه با آرامش و میل کودک است.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
در بحث ثبات چهارده ماه اول، دکتر هلاکویی محل ثابت غذا دادن، ظرف آشنا و تغییر ندادن ناگهانی اتاق را مثال میزند. هدفی که برای این جزئیات بیان میکند این است که کودک بداند با چه چیزی روبهرو میشود؛ اینها نمونههای نظر او درباره پیشبینیپذیری محیطاند.
هشدار مطرحشده در مجموعه
در بحث آغاز غذا از ششماهگی، دکتر هلاکویی سیب، گلابی و موز را به شرط پخته و له بودن مثال میزند. او مقدار بسیار کمی از غذای خانواده را برای آشنایی با مزه پیشنهاد میکند، اما تأکید دارد که اشتیاق شیرخوار به خوردن، دلیل مناسب بودن آن غذا نیست: کودک در این مرحله ممکن است صرفاً بخواهد چیزی به دهان ببرد.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی درباره کودکِ پس از شش یا هشت ماهگی میگوید تا وقتی با غذا خوردن در حضور دیگران یا محیط بیرون سازگار نشده، بردن او به مهمانی یا رستوران نیازمند توجه است. محیط ناآشنا، ناتوانی والدین در پاسخ دادن بهموقع و دخالت یا توصیه دیگران میتواند نظمی را که در غذا و ارتباط با کودک ساختهاند به هم بزند؛ مقصود او حفظ نظم کودک هنگام برنامههای خانوادگی است.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی از یک سو شیر خوردن بسیار سریع از سرشیشه گشاد و کمتر از یک ساعت مکیدن روزانه را مطرح میکند، و از سوی دیگر مکیدن دست یا پستانک افزون بر شیر و بیش از چهار ساعت را. پیش از آن، بردن دست و اشیا به دهان یا مکیدن شیشه خالی را مثال ادامه میل به مکیدن آورده است.
این قسمت در میانه توضیح پایان مییابد و پیامد این دو حالت را کامل نمیکند. آستانههای زمانی، نظر دکتر هلاکوییاند؛ از این قطعه نباید با برچسب مشکل یا تشخیص درباره کودک نتیجه گرفت.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در چارچوب نظریه مرحله دهانی، مکیدن در دوازده تا چهارده ماه اول را فراتر از دریافت غذا، راه لذت و آرامش میداند. از دست به دهان بردن حدود سه یا چهار ماه، بردن اشیا حدود شش ماه و افزایش آن هنگام اضطراب جدایی یا پس از ازشیرگرفتن مثال میزند.
ساعتهای مکیدن و سنهای گفتهشده، ادعاهای این برنامهاند؛ از آنها معیار تشخیص سلامت عاطفی یا دستور افزایش اجباری زمان شیر خوردن ساخته نمیشود.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در مقایسه با مکیدن انگشت، پستانک را از نظر امکان تمیز نگه داشتن و اثر بر دهان مناسبتر میداند. درباره اثر مکیدن انگشت هنگام آمدن دندان دائمی هم هشدار میدهد؛ این مقایسه دیدگاه ثبتشده اوست.
متن ویژگی پستانک، مدت استفاده یا وضعیت دندانی کودک را مشخص نمیکند. اشاره او به کاهش مکیدن پس از رفع گرسنگی نیز به معنای گرسنه بودن همه کودکانی که دست میمکند نیست.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در توضیحِ شدتِ واکنش، قطعِ شیرخوردن را مثال میزند: بعضی کودکان بسیار شدید اعتراض میکنند و بعضی پس از نقونوق آرام میشوند و توجهشان به چیز دیگری جلب میشود. به گفتهٔ او، ابرازِ لذت نیز از هیجانِ فراوان تا واکنشِ کم تفاوت دارد؛ همچنین شدتِ فریاد همیشه با بزرگیِ درد یکسان نیست. این مثالها شرحِ تفاوتِ واکنشاند، نه دستورِ قطعِ شیر یا سنجشِ درد فقط از روی گریه.
آنچه مجموعه میگوید
پنجمین مؤلفه در بیانِ دکتر هلاکویی، حساسیت به محیطِ فیزیکی و میزانِ محرکی است که واکنش ایجاد میکند. بعضی کودکان تغییرِ جزئیِ بوی غذا، دمای غذا یا اتاق و ویژگیِ لباس را زود متوجه میشوند و واکنش نشان میدهند؛ بعضی دیگر به همین تغییرها توجهِ کمتری دارند. این تفاوت توضیح میدهد چرا یک تغییرِ کوچک برای دو کودک اثرِ یکسانی ندارد.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی دربارهٔ در دهانگذاشتن یا خوردنِ خاک، گل، رنگ، صابون و آشغال، دورکردنِ این مواد از محیط را پیشنهاد میکند. او علتِ اصلی را کمبودِ کلسیم میداند و شیر یا غذای پرکلسیم را مطرح میکند؛ این تشخیص و پیشنهادِ تغذیهای ادعای خودِ اوست. او همچنین میگوید اگر چنین رفتاری حدودِ سهسالگی ادامه داشته باشد، باید به پزشکِ متخصص مراجعه کرد.
این گفتار علتِ رفتارِ یک کودک را اثبات نمیکند و اشارهاش به سهسالگی مجوزِ منتظرماندن در برابر خوردنِ مادهٔ خطرناک نیست.
آنچه مجموعه میگوید
«تثبیت دهانی» در توضیح دکتر هلاکویی نام حالتی است که انرژی روانی، جنسی و جسمی به جای ادامه مسیر رشد، در ناحیه دهان باقی میماند. او این حالت را پیامد احتمالیِ کمتر یا بیشتر از حد لازم مک زدن در چهارده ماه نخست میداند و تأکید میکند که وقوع آن حتمی نیست.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی برای آغاز غذای غیر از شیر از ششماهگی، برنجِ مخلوط با شیر مادر، مقدار کمی گوشت یا مرغِ کاملاً پخته و لهشده و در ابتدا صافشده، ماست و زرده تخممرغ را نام میبرد. او برنج را در مقایسه با غذاهای دیگر کمحساسیتتر توصیف میکند و در همین گفتار مصرف سفیده تخممرغ، گوجهفرنگی، اسفناج و عسل را تا یکسالگی منع میکند. این فهرست و محدودیتها نقل توصیههای دکتر هلاکوییاند.
آنچه مجموعه میگوید
اگر مادر تصمیم به قطع شیر دادن گرفته باشد، دکتر هلاکویی میگوید این کار پیش از هشتماهگی شروع نشود و بین هشت تا چهارده ماهگی پایان یابد. او برای فرایند تدریجیِ قطع شیر، حداقل دو هفته و حداکثر شش هفته مطرح میکند تا کاهش شیر دادن هم تدریجی باشد و هم پایانی مشخص داشته باشد. این بازهها توصیه خودِ دکتر هلاکوییاند.
آنچه مجموعه میگوید
در روش پیشنهادی دکتر هلاکویی برای مادری که تصمیم به قطع شیر دادن دارد، ابتدا کمی شیر مادر با غذاهای دیگر مخلوط میشود تا کودک بو و طعم آشنا را در آنها پیدا کند. سپس او افزودن تدریجی شیر خشک یا شیری را که کودک میپذیرد مطرح میکند. این توضیح در ادامه بحث شروع غذای دیگر از ششماهگی و قطع تدریجی شیر مادر آمده است.
آنچه مجموعه میگوید
برای مادری که تصمیم به قطع شیر دادن دارد، دکتر هلاکویی دو نمونه از کاهش تدریجی را توضیح میدهد: کم کردن یک یا دو وعده و جایگزینی آن با غذا یا شیر دیگر، یا دوشیدن شیر در روز و ادامه شیر دادن در شب که برای مادر و کودک آسانتر توصیف میشود. او همچنین از قطع یک وعده پس از مصرف بخشی از شیر و دوشیدن اضافه آن حرف میزند.
پیشنهاد مجموعهدر توضیح دکتر هلاکویی، هدف این است که کودک بدون خشم و قهر با جایگزین آشنا شود؛ اگر شیر جایگزین را نمیپسندد، او تغییر آن را پیشنهاد میکند.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی میگوید مادر در هفته نخستِ قطع کامل شیر دادن ممکن است درد، تورم و ناراحتی داشته باشد و بر کمک گرفتن از پزشک معالج در رعایت اصول این مرحله تأکید میکند. او کاهش این ناراحتیها و خشک شدن شیر را در حدود ده تا چهارده روز توصیف میکند؛ این مدت، بیان دکتر هلاکویی است و وعدهای برای هر مادر نیست.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی برای کودکِ شیرخشکخوار، هنگام کنار گذاشتن شیشه از افزودن تدریجی آب طی بیست روز و در صورت مقاومت تا چهل روز، و گشاد کردن سوراخ سرشیشه حرف میزند. هدفی که در متن بیان میکند کاهش مکیدن و تبدیل محتوای شیشه به آب است. این روش، نقل پیشنهاد خودِ دکتر هلاکویی است و در این راهنما به دستور آمادهسازی شیر تبدیل نمیشود.
پیشنهاد مجموعهدر ادامه همین بحث، دکتر هلاکویی آشنا کردن تدریجی کودک با لیوان و پذیرفتن واکنش اولیه او را نیز مطرح میکند.
عبارت تعیین سن در زیرنویس «احتمالاً ۱۰ ۱۲ تا ۱۴ ماهگی» است و برای بیان دقیق سن باید صوت بررسی شود؛ عبارت عددی افزودن آب نیز مخدوش است.
آنچه مجموعه میگوید
در ادامه بحث کنار گذاشتن مکیدن، دکتر هلاکویی برای کودکی که برای آرام گرفتن و شروع خواب به پستانک نیاز دارد استثنا قائل میشود. او بیرون آوردن پستانک در میانه شب را مطرح میکند، اما میگوید باید خواب کودک عمیق شده باشد تا این کار او را بیدار نکند؛ گاهی هم کودک خودش پستانک را پس میزند. این توضیح، ادامه نظر او درباره شیر و مکیدن است.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی برای کودکی که با وجود تنظیم شرایط باز هم نمیخوابد، گرسنگی، تشنگیِ پس از حدود چهارماهگی، خستگی، بیحوصلگی و میل به ارتباط را احتمالهای مختلف میداند. او میگوید بعضی کودکان خسته برای آرام شدن به کمک حرکتی نیاز دارند و نبود مادر یا فرد آشنا نیز میتواند مؤثر باشد: تشخیص افراد را از حدود ششماهگی و رابطه عمیقتر را پس از هشتماهگی توصیف میکند.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در این قسمت شیر مادر را بهترین طعم برای کودک مینامد و میگوید اگر غذای مصرفی مادر طعم شیر را نامطلوب کرد، آن غذا تغییر کند. سپس از ششماهگی، همراه شروع غذای دیگر، نبود ادویه، نمک، شکر و چربی یا روغن را مطرح میکند. این حذفها و ادعای بهترین طعم، توصیههای همین گفتارند.
متنها کاملاً همسو نیستنددر قسمت اول همین مجموعه دکتر هلاکویی میپذیرد که «احتمالاً برخی از این شیرها از نظر لذت و خوشمزگی بهتر از شیر مادر» هستند و کودکِ سخت گرسنه به همان سمت میرود؛ این با «بهترین طعم» اینجا کاملاً همسو نیست.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی میگوید وعدههای شیر—در بیان او ابتدا هشت تا ده و نزدیک یکسالگی شش تا هشت بار—فرصت مکیدن روزانه را فراهم میکنند. این اعداد را به نظریه خود درباره نیاز دهانی و لذت و آرامش کودک پیوند میدهد.
دو تا سه ساعت مکیدن و تعداد وعدهها، پیشنهادهای همین چارچوباند؛ از آنها برنامه یکسان تغذیه یا معیار سلامت روان همه کودکان ساخته نمیشود.
نسخه تازه سایت آماده است.