فصل ۰۶ از ۸راهنمای سه سال اول

والدین و خانوادهدر ۱۲ تا ۱۸ ماهگی

یک موضوع، با نگاهی دقیق‌تر

آمادگی برای والدگری، حال والدین، تفاوت‌های فردی، انتخاب مراقب و روابط خانواده.

شروع مطالعه
راهنما
۸۱
قسمت از مجموعه
۶

راهنمای این سن و موضوع، همراه با پیوند تمام نکته‌های مشترک.

والدین و خانواده در ۱۲ تا ۱۸ ماهگی

گزیده برای ۱۲ تا ۱۸ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

اگر خواهر یا برادر کوچک‌تر دارد

انجام بدهید

مسئولیت مراقبت از فرزند کوچک‌تر را نزد بزرگسالان نگه دارید.

انجام ندهید

نوپا را مسئول نگهداری از نوزاد یا مقصرِ انجام‌ندادن این کار نکنید.

خواندن توضیح و منبع

نکتهٔ اصلی در مجموعه

نتیجه می‌گیرد پسر یا دختر بدی است

دکتر هلاکویی می‌گوید کودکِ یک تا سه‌ساله ممکن است تجربه‌های روزانه را نشانهٔ «بدبودنِ خود» بداند و رفتار دیگران را تأیید آن برداشت کند؛ در این حالت تعریف‌های محدود والد هم به‌آسانی آن احساس را تغییر نمی‌دهد. او با اشاره به پژوهش‌هایی که در این بخش نام نمی‌برد، برآورد می‌کند حدود ۹۵ نفر از هر ۱۰۰ کودک تا پایان سه‌سالگی خود را خوب و دوست‌داشتنی نمی‌دانند. این عدد ادعای خودِ دکتر هلاکویی است.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

نکتهٔ اصلی در مجموعه

رفتار، هویت نیست

ریشه مشکل به گفته دکتر هلاکویی این است که کودک رفتار را با هویت یکی می‌گیرد: تصور می‌کند با هر کار بدی پسر بدی شده است و تفکیکی میان رفتار خودش و خودش قائل نیست، پس نتیجه می‌گیرد «من خوب نیستم، من دوست‌داشتنی نیستم».

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

نکتهٔ اصلی در مجموعه

نتیجه: «حس من، حرف من، همه غلط است»

پس از مثال‌های بی‌اعتبارکردنِ پیام‌های بدنیِ کودک، دکتر هلاکویی می‌گوید تکرار این برخوردها ممکن است به نتیجه‌ای کلی برسد: «حس من، احساس من، نظر من و حرف من غلط است». در توضیح او، مشکل دیگر فقط اختلاف بر سر یک خواسته نیست؛ کودک این تجربه را به بدبودنِ خود نسبت می‌دهد و حرمت نفسش آسیب می‌بیند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

نکتهٔ اصلی در مجموعه

نقشِ یک تا سه‌سالگی در شکل‌گیری حرمت نفس

دکتر هلاکویی یک تا سه‌سالگی را دوره‌ای بسیار اثرگذار بر احساسِ فرد نسبت به خود و دیگران می‌داند و برخی الگوهای بزرگسالی را به تجربه‌های این دوره نسبت می‌دهد. بااین‌حال، در ادامه تصریح می‌کند کودکی که سه‌سالگی را با آسیبِ کمتر پشت سر گذاشته، می‌تواند با کمک والد پس از سه‌سالگی احساس‌های منفیِ باقی‌مانده را تغییر دهد و به حرمت نفس برسد.

دیدن عبارت اصلی۳ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

او مسئول خواهر و برادرش نیست

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی تأکید می‌کند هرگز نباید به کودک این پیام را داد که مسئولیتی دارد یا اگر کاری را انجام ندهد، مقصر است. به گفتهٔ او، کودکان را در هیچ سنی نباید مسئول مواظبت از خواهر و برادرشان دانست؛ این وظیفهٔ پدر و مادر است. نباید چنین مسئولیتی را از کودک بخواهیم یا در عمل به او بسپاریم.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۶

شکست، غیرقابل تحمل می‌شود

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی در ادامهٔ هشدار دربارهٔ تردیدِ ناشی از مخالفت‌های مکرر می‌گوید کودک ممکن است از تجربهٔ تازه و اشتباه بترسد و قضاوت دیگران برایش بسیار مهم شود. مثالِ مسیر بعدی در توضیح او پناه بردن به کارهای تکراری و پذیرفته‌شده است تا احتمال شکست یا اعتراضِ دیگران را کمتر کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

شدتِ واکنش، فرصت‌ها و دشواری‌های متفاوت دارد

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی واکنشِ سریع و شدید را با تجربه‌های حسی و عاطفیِ بیشتر، جلبِ توجه و بعضی فرصت‌های پیشرفت پیوند می‌دهد، اما می‌گوید توقع و رنجشِ سریع می‌تواند رابطه با اطرافیان را دشوار کند. در مقابل، واکنشِ آرام‌تر را همراه با صبر و آسودگی، و گاهی از‌دست‌دادنِ فرصتِ بیانِ نیاز می‌داند. اینها مقایسه‌های کلیِ او دربارهٔ شدتِ واکنش‌اند، نه پیش‌بینیِ قطعیِ آیندهٔ کودک.

خودِ دکتر هلاکویی تأکید می‌کند هر دو گروه می‌توانند موفق و خوشحال باشند؛ والد باید به توان و حالتِ فرزندِ خود توجه کند و فرصتِ رسیدن به خواسته‌های مناسب را فراهم کند.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

وقتی یک جزء نامطلوب باعث رد کردن همه غذا می‌شود

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید کودکانی هستند که اگر قسمتی از غذا خوب نباشد یا نوشیدنی مورد علاقه‌شان نباشد، همه غذا را رد می‌کنند؛ و گروه دیگری که دگرگونی‌های کلی را به راحتی می‌پذیرند و راضی‌تر و سپاسگزارترند. به گفته او سخت‌گیری گروه اول محیط اطرافشان را آهسته‌آهسته محدود می‌کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

از یک‌سالگی، دست شما هم باز می‌شود

آنچه مجموعه می‌گوید

به گفتهٔ دکتر هلاکویی، بیشترِ رفتارِ کودک در سال اول در چارچوبِ خلق‌وخوی آغازین است. او می‌گوید از حدود یک‌سالگی، یادگیری، تجربه‌های درونی‌شده و ارتباطِ بیشتر با محیط و دیگران، امکانِ تغییر در این الگوها و اثرگذاریِ والد را افزایش می‌دهد. این توصیف دربارهٔ تدریجی‌بودنِ تغییر است، نه نادیده‌گرفتنِ تفاوتِ کودک.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

دو واکنش به ترس از خطا، در توضیح دکتر هلاکویی

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی در ادامهٔ بحث اضطراب و ترس از قضاوت، دو مسیر افراطی را توصیف می‌کند: کناره‌گیری و کاری نکردن برای دور ماندن از خطر یا تنبیه؛ یا کمال‌پرستی، یعنی کوشش برای بی‌نقص انجام دادن همه‌چیز تا کسی نتواند اعتراض یا سرزنش کند. او تکرار و اصرار بر فقط یک شکلِ انجام کار را بخشی از مسیر دوم می‌داند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

نوپا کم می‌داند و از این ندانستن هم آگاه می‌شود

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی در فهرست دشواری‌های کودک یک تا سه‌ساله، نخست از محدود بودنِ دانسته‌ها حرف می‌زند: کودک به‌تدریج متوجه می‌شود چیزهایی را نمی‌داند، در حالی که بزرگسالان را بسیار دانا می‌بیند. واژهٔ «نادانی» در این بخشِ گفتار به همین فاصلهٔ دانسته‌ها اشاره دارد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

حالت سوم: «من خوبم و تو بدی»

آنچه مجموعه می‌گوید

در سومین حالتِ پیشنهادیِ دکتر هلاکویی، کودکِ زیرِ آزارِ شدید به «من خوبم، دیگران بدند» می‌رسد، چون نبودنِ آزارگر را شرطِ آسایش خود می‌بیند. منظورِ او حرمت نفسِ سالم نیست، بلکه نتیجه‌گیریِ دفاعی از رفتارِ آزاردهندهٔ دیگران است. دکتر هلاکویی این حالت را به جرم، بیماری روانی و مرگ پیش از چهل‌سالگی پیوند می‌دهد؛ این پیش‌بینی‌های کلی ادعای خودِ اوست و در این بخش شاهدی برای پیش‌بینیِ سرنوشتِ یک کودک ارائه نمی‌شود.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

در مثالِ تنبیه و آزار بسیار شدید، درد در ذهن کودک هم ادامه پیدا می‌کند و آمدن والد را آغاز دوباره درد می‌بیند. دکتر هلاکویی این حالت را در بیشتر کشورها کمتر از پنج درصد برآورد می‌کند؛ عدد مستند نشده و درباره همان حالت پیشنهادی است، نه آمار والدین آزارگر.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۳
راهنماهای مشترک با سن‌ها و موضوع‌های دیگر۶۹

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.