۱۲ تا ۱۸ ماهگی

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی برای کودک یک تا سه ساله لباس نسبتاً گشاد و نازک و تنظیم دمای اتاق را مطرح می‌کند. او در مقابل، برای نوزاد و شیرخوار لباس کمی محدودکننده را با هدف کاهش پریدن بدن مفید می‌خواند. این دو پیشنهاد مربوط به سن‌های متفاوت و نظر خود او هستند. در پایان نیز می‌گوید مشکلات خواب پس از چهارسالگی احتمالاً کمتر می‌شوند، نه اینکه برای همه قطعاً برطرف خواهند شد.

آنچه مجموعه می‌گوید

در ادامه بحث کنار گذاشتن مکیدن، دکتر هلاکویی برای کودکی که برای آرام گرفتن و شروع خواب به پستانک نیاز دارد استثنا قائل می‌شود. او بیرون آوردن پستانک در میانه شب را مطرح می‌کند، اما می‌گوید باید خواب کودک عمیق شده باشد تا این کار او را بیدار نکند؛ گاهی هم کودک خودش پستانک را پس می‌زند. این توضیح، ادامه نظر او درباره شیر و مکیدن است.

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی از حدود چهارده یا هجده ماهگی، یا دست‌کم دو سه ماه پس از ازشیرگرفتن، کاهش جذابیت پستانک و سرگرم شدن با تجربه تازه را مطرح می‌کند. با این حال، ادامه کار را به همکاری کودک وابسته می‌داند و در ناراحتی شدید بازگرداندن پستانک را می‌پذیرد.

پیشنهاد مجموعهاصل قابل‌نقل از این گفتار، پیش بردن تغییر با همکاری کودک و کنار گذاشتن فشار هنگام ناراحتی شدید است.

دستکاری یا بریدن پستانک صرفاً به‌عنوان روش گفته‌شده در ضبط ثبت می‌شود؛ این راهنما آن را دستور عملی یا روش ایمن معرفی نمی‌کند.

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی مثالِ کودکی را می‌زند که غذا خورده اما ده یا بیست دقیقه بعد دوباره می‌گوید گرسنه است. او این احساس را به پیامِ نامناسب به مغز نسبت می‌دهد و مدعی است بیش از یک‌سوم افراد یا کودکان چنین حالتی دارند؛ این نسبت و توضیح، ادعای خودِ او در این گفتار است. پیشنهاد او در این مثال دادنِ مقدار کمی خوراکی، یا گفتنِ «کمی صبر کن، اگر خواستی می‌دهم» است، به‌جای انکارِ احساس کودک.

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی در یک بخش می‌گوید گاهی می‌توان شیشه شبانه را تا هجده‌ماهگی ادامه داد و پس از آن به دلیل نگرانیِ او از «تثبیت دهانی» کنار گذاشت. او در همین بحث بر آرامش و میل کودک در کنار گذاشتن شیشه تأکید دارد. با این حال چند سطر بعد پایان چهارده‌ماهگی را برای تمام کردن مکیدن مطرح می‌کند.

متن‌ها کاملاً هم‌سو نیستنددو سن چهارده و هجده ماه در همین گفتار آمده‌اند و از متن نمی‌توان یک زمان‌بندی یکنواخت استخراج کرد.

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی ادامه شیر مادر، شیشه یا پستانک پس از دوره مورد نظرش را به نگرانی از «تثبیت دهانی» پیوند می‌دهد و می‌گوید تقریباً با پایان چهارده‌ماهگی باید برای تمام شدن مکیدن کوشش کرد. در همان عبارت، شیشه با سوراخ بسیار گشاد را استثنا می‌کند چون از نظر او مکیدن را تقریباً حذف می‌کند. این بیان با اجازه شیشه شبانه تا هجده‌ماهگی در چند سطر پیش کاملاً یکسان نیست.

متن‌ها کاملاً هم‌سو نیستندمتن در این بخش هم چهارده‌ماهگی و هم هجده‌ماهگی را مطرح می‌کند؛ این‌ها نباید به صورت یک توصیه زمانی قطعی تلفیق شوند.

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید در برابر کوبیدنِ سر، والد با مهربانی رفتار کند اما با تسلیم‌شدن به خواسته یا واکنشِ زیاد، خودِ رفتار را تقویت نکند. او بی‌اعتنایی به رفتار و نگفتنِ سخن دربارهٔ آن را پیشنهاد می‌کند و مدعی است معمولاً حدود دو‌سالگی پایان می‌یابد. این توصیه و بازه، دیدگاهِ او در منبع است.

بی‌اعتناییِ رفتاری در این روایت نباید به معنیِ نادیده‌گرفتنِ آسیب، درد یا نیازِ کودک به رسیدگی خوانده شود؛ منبع معیارِ ایمنی یا ارزیابیِ آسیب ارائه نمی‌کند.

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی پیشنهاد می‌کند کودکِ در حالِ کوبیدنِ سر از دیوار یا محلِ خطرناک دور باشد، به‌ویژه وقتی با خواسته‌اش مخالفت شده است، یا والد مانعِ دسترسی به آن محل شود. سپس حتی دربارهٔ زخم و خونریزی نیز بی‌اعتنایی را برای تقویت‌نشدنِ رفتار پیشنهاد می‌کند. این بخشِ دوم، توصیهٔ آسیب‌زای ثبت‌شده در منبع است و برای اجرای والد بازنویسی نمی‌شود.

پیشگیری از برخورد با محلِ خطرناک و بی‌اعتنایی به جراحت دو موضوعِ متفاوت‌اند. این کارت توصیهٔ نادیده‌گرفتنِ زخم یا خونریزی نیست.

آنچه مجموعه می‌گوید

در ادامهٔ بحث دوری از کودک، دکتر هلاکویی چند واکنش به بازگشت مراقب را توضیح می‌دهد: استقبال و عادی دانستن رفت‌وآمد؛ چسبیدن و دنبال کردنِ مراقب چون هنوز از بازگشت بعدی مطمئن نیست؛ ادامه دادن ناراحتی و اعتراض؛ یا ترسیدن، پناه بردن به فرد آشنا و برای مدتی نگاه نکردن به مراقبِ برگشته. دربارهٔ گروه آخر می‌گوید بسیاری پس از مدتی دوباره به رابطه برمی‌گردند.

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی پس از بحثِ گازگرفتنِ دیگران، جداگانه از کودکانی می‌گوید که خودشان را گاز می‌گیرند. او بی‌اعتناییِ کامل به این رفتار را راهِ پایان‌یافتنِ آن معرفی می‌کند. این توصیهٔ اوست و در این چند جمله شرط یا معیاری برای تشخیصِ بی‌خطر‌بودنِ رفتار ارائه نمی‌شود.

این توصیف، توصیهٔ نادیده‌گرفتنِ آسیب یا دردِ کودک نیست؛ منبع در این بخش دربارهٔ ارزیابیِ آسیب توضیحی نمی‌دهد.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی می‌گوید جدایی کودک را به خشم و حال بدی می‌رساند و برخی کودکان برای کنار آمدن با آن، شیئی را جایگزین شما می‌کنند؛ مثلاً عکس شما یا پتویی که به خاطر نرمی و بوی شما و بوی خودش آن را همه‌جا با خود می‌برند. به گفتهٔ او، باید به این کودکان کمک کرد و هیچ‌وقت با این اشیاء مسئله‌ای نداشت.

پیشنهاد مجموعهدکتر هلاکویی حتی دربارهٔ کودک ده یا دوازده‌ساله می‌گوید اگر می‌خواهد عروسک یا شیء آرامش‌بخشش را همراه ببرد، صرفِ این علاقه را با مخالفت پاسخ ندهید.

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید والدین هنگام تولد فرزند اول تجربه کمتری دارند و معمولاً امید و مراقبت فراوانی به او اختصاص می‌دهند؛ با تولد فرزند دوم، هم خود والدین تغییر کرده‌اند و هم یک کودک بزرگ‌تر در خانه حضور دارد. او احتمال می‌دهد کودک یک‌ساله‌ای که بیشتر روز را با خواهر یا برادر سه‌چهارساله می‌گذراند، از او تأثیر بسیار زیادی بگیرد.

مقایسه میزان اثر والدین و خواهر یا برادر، توضیح دکتر هلاکویی درباره این موقعیت است؛ از آن نمی‌توان نتیجه گرفت که در هر خانواده فرزند دوم را کودک دیگری بزرگ می‌کند.

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید کودک با گذر از دورهٔ شش تا هجده‌ماهگی، به‌تدریج تصویری ذهنی از مراقبان مورد علاقه‌اش می‌سازد. در توضیح او، کودک می‌تواند نبودنِ فعلی شما را از ازبین‌رفتنِ رابطه جدا کند: هنوز هستید، دوستش دارید و به نیازهایش پاسخ خواهید داد. آوردن شیرینی یا اسباب‌بازی یکی از مثال‌های او برای تصورِ بازگشت است، نه شرطی برای هر بار بیرون رفتن.

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی دربارهٔ یک تا سه‌سالگی می‌گوید گاهی فکر و تخیلِ ناخوشایند چنان در ذهن کودک می‌ماند که حتی پیامِ محبت‌آمیز والد هم او را آسوده نمی‌کند. در توضیح او، نرسیدنِ اثرِ محبت به کودک به این معنا نیست که پیام گفته نشده؛ کودک هنوز بارِ تصور قبلی را با خود دارد.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی برای کتاب‌خواندن از حدود یک‌سالگی به بعد دو ویژگی را پیشنهاد می‌کند: تصویرهای رنگی، نسبتاً درشت و روشن؛ و داستان‌هایی درباره دوستی، مهربانی و کمک به دیگران و موجودات. او انتخابِ دقیقِ کتاب به دست والد را بخشی از همین تجربهٔ خواندن می‌داند.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

به گفته دکتر هلاکویی برای کتاب خواندن حتماً باید مراسم و آدابی فراهم شود: در جای معین و شرایط مشخص، و غالب اوقات وقتی کودک در آغوش پدر و مادر است و شما می‌توانید با یک دست نوازشش کنید. او می‌افزاید اگر از حدود یک‌ونیم دو سالگی گذشته، از خودش بخواهید ورق را بزند و صفحه بعد را بیاورد.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی محیط آرام برای کتاب‌خواندن را مهم می‌داند، اما تأکید می‌کند این آرامش به معنای قطع‌کردن حرف کودک یا بی‌پاسخ‌گذاشتن سؤالش نیست. وقتی کودک وارد گفت‌وگو می‌شود، می‌توان خواندن را نگه داشت و پاسخ داد؛ بی‌اعتناییِ مطرح‌شده در گفتار مربوط به فعالیت‌های نامرتبط است.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی در کتاب‌خواندنِ دورهٔ یک تا سه‌سالگی، داستان نزدیک به تجربهٔ کودک را جالب‌تر می‌داند: کوه برای کودکِ آشنا با کوهستان یا دریا برای کودکی که آن را دیده است. او پیشنهاد می‌کند با «چه شد؟» و «بعد چه می‌شود؟» کودک را در بازگویی و پیش‌بینیِ داستان شریک کنید.

پیشنهاد مجموعهپیشنهاد گفتار، پرسیدن دربارهٔ اتفاق قبلی و بعدی و دادن فرصت برای تعریف ادامهٔ داستان است.

نکتهٔ اصلی در مجموعه

دکتر هلاکویی در بحث کودک یک تا سه‌ساله می‌گوید تصورهای ذهنی ممکن است برای کودک به اندازهٔ اتفاق‌های بیرون واقعی باشند و در برداشت او از جهان نقش زیادی بگیرند. او این توضیح را در ادامهٔ دشواری‌های شناخت و تجربهٔ کودک مطرح می‌کند.

متن‌ها کاملاً هم‌سو نیستندهمین قسمت، پیش‌تر دربارهٔ بازیِ وانمودی می‌گوید کودک تفاوتِ کاغذ با هواپیما یا قاشقِ خالی با غذا را می‌داند؛ در اینجا از نداشتنِ تفکیک خیال و واقعیت سخن می‌گوید. حدودِ تفاوت این دو بیان در متن کاملاً توضیح داده نشده است.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی می‌گوید وقتی کودک در حدود یک‌سالگی راه می‌افتد، کشف و کنجکاوی در خانه برایش اهمیت زیادی دارد. پیشنهاد او این است که وسایل خانه در صورتی که خطر یا ضرری ندارند، امکان بازی و بررسی به کودک بدهند. در همین بخش، حمام، پارک، خیابان، محیط خرید و دیدار دوستان هم تجربه‌هایی برای بازی و آموزش شمرده می‌شوند.

پیشنهاد مجموعهرفتن به وان حمام، پارک، خیابان و خانه دوستان هم در متن نوعی بازی و آموزش شمرده شده است.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی پیشنهاد می‌کند هر بار یک اسباب‌بازی در اختیار کودک باشد و هنگامی که دیگر به آن توجه نمی‌کند، اسباب‌بازی دیگری به او بدهند. او بین خستگی کوتاه و کنار گذاشتن واقعی فرق می‌گذارد: کودک ممکن است پس از فرصتی کوتاه دوباره به همان اسباب‌بازی برگردد. در قسمت پنجم، دلیل دیگری هم می‌آورد: زیاد بودن اسباب‌بازی‌ها می‌تواند سردرگمی و شتاب ایجاد کند.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی درباره اسباب‌بازی ساختنی می‌گوید بعضی کودکان از باز کردن ساخته خود می‌ترسند چون مطمئن نیستند دوباره بتوانند آن را بسازند. پیشنهاد او کمک به کودک است تا با دست خودش قطعه‌ها را جدا و همان وقت دوباره سرهم کند؛ سپس می‌تواند ساخته را مثلاً یک شب نگه دارد. هدفِ بیان‌شده، تجربه امکان بازسازی چیزی است که کودک خودش ساخته است.

پیشنهاد مجموعهپیشنهاد دکتر هلاکویی کمک به باز کردن و دوباره ساختن با موافقت کودک است؛ پیش از برهم زدن ساخته، رضایت او و فرصت بازسازی را در نظر می‌گیرد.

نکتهٔ اصلی در مجموعه

دکتر هلاکویی معنای عملیِ آزادی در دورهٔ نوپایی را برخورداری از محیط، فرصت‌ها و امکاناتی می‌داند که جنبه‌های مختلف وجود کودک را رشد دهند. شرطی که صریحاً می‌گذارد این است که تجربه کردن به خود کودک، دیگران یا اشیایی که استفاده می‌کند آسیب نزند؛ آزادیِ مورد نظر او تجربهٔ جهان در همین چارچوب است.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

جمع‌بندی دکتر هلاکویی این است که با عمل دفع و ادرار کودک باید به عادی‌ترین، طبیعی‌ترین و ساده‌ترین صورت ممکن برخورد کرد؛ او تأکید می‌کند این پیامدها امکان و احتمال‌اند نه قطعیت.

پیشنهاد مجموعهتوصیه جمع‌بندی برنامه، برخورد عادی و ساده با دفع و پرهیز از تبدیل آن به موضوع ترس و عیب کودک است.

دکتر هلاکویی درباره پیامدهای پیش‌گفته صریحاً می‌گوید احتمال و امکان مطرح است، نه قطعیت. در این بخش تشویق را منع نمی‌کند؛ در آموزش دستشویی بعداً خود او پاداش را پیشنهاد می‌دهد.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی می‌گوید کودک از حدود یک‌سالگی به مشارکت در مسواک‌زدن میل و توانایی پیدا می‌کند و والد باید کمکش کند. تأکید این قطعه بر آغازِ عمل و شکل‌گیری عادت است؛ او در مقایسه با آن، دقتِ اولیه را کم‌اهمیت‌تر می‌شمارد.

این جمله درباره عادت‌سازی در سخنرانی است؛ روش مراقبت دندان، زمان شروع مسواک یا بی‌نیازی از تمیزکردن درست دندان را تعیین نمی‌کند.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی اجبار کودک چپ‌دست به استفاده از دست راست را با دشواری در خواندن، نوشتن و صحبت‌کردن و نیز اثر منفی بر موسیقی و ورزش مرتبط می‌داند. او با این استدلال توصیه می‌کند والد به ترجیح دست کودک احترام بگذارد.

پیشنهاد مجموعهپیشنهاد این بخش، خودداری از فشار برای عوض‌کردن دستِ ترجیحی کودک است.

پیامدهای علّیِ فهرست‌شده، ادعاهای دکتر هلاکویی در این قطعه‌اند و اینجا تأیید علمی نشده‌اند.

نکتهٔ اصلی در مجموعه

دکتر هلاکویی تصویر گویایی می‌سازد: کودک با این همه میل به کنجکاوی، توان تشخیص خوب و بد را ندارد و به پیامد کارش اعتنایی نمی‌کند — مانند اتومبیلی که حرکت می‌کند اما ترمز و فرمان ندارد. این پدر و مادرند که باید در آغاز ترمز و فرمان او باشند و آهسته‌آهسته اداره زندگی را به خودش بسپارند.

نکتهٔ اصلی در مجموعه

دکتر هلاکویی صریح می‌گوید: در خانواده‌ای که فرزند یک سال به بعد دارد، خانه دیگر خانهٔ پدر و مادر نیست، خانهٔ کودک است؛ پس هر وسیله‌ای که برای او خطر ایجاد کند باید کنار گذاشته شود. محیط زندگی کودک بعد از یک‌سالگی باید محیطی بسیار امن باشد.

نکتهٔ اصلی در مجموعه

دکتر هلاکویی آزادیِ نوپا را از رها کردن او در محیط خطرناک جدا می‌کند. مثالش ریختن ظرف آب جوش روی بدن کودک است؛ برای تأکید بر اثرِ آسیب بر روحیه و آزادیِ بعدی، عبارت «صد برابر» را به کار می‌برد. مقصودِ توصیهٔ او فراهم کردن محیط امن برای تجربه کردن است؛ این عبارت در متن، اندازه‌گیریِ عددی ارائه نمی‌کند.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی می‌گوید مالکیت تا چهار سالگی برای کودک بسیار باارزش است، پس هرگز نمی‌شود اسباب‌بازی او را — با موافقت یا بدون موافقتش — به کسی داد؛ اگر می‌خواهید برای دیگری اسباب‌بازی باشد، بخرید. او هشدار می‌دهد بسیاری از کودکان در خلوت شب رنج این از دست دادن را می‌کشند.

پیشنهاد مجموعهاین حتی درباره خواهر و برادر هم برقرار است: کودک در این سن پدر و مادرش را هم به سختی شریک می‌شود.

نکتهٔ اصلی در مجموعه

پس از مثال‌های بی‌اعتبارکردنِ پیام‌های بدنیِ کودک، دکتر هلاکویی می‌گوید تکرار این برخوردها ممکن است به نتیجه‌ای کلی برسد: «حس من، احساس من، نظر من و حرف من غلط است». در توضیح او، مشکل دیگر فقط اختلاف بر سر یک خواسته نیست؛ کودک این تجربه را به بدبودنِ خود نسبت می‌دهد و حرمت نفسش آسیب می‌بیند.

نکتهٔ اصلی در مجموعه

دکتر هلاکویی یک تا سه‌سالگی را دوره‌ای بسیار اثرگذار بر احساسِ فرد نسبت به خود و دیگران می‌داند و برخی الگوهای بزرگسالی را به تجربه‌های این دوره نسبت می‌دهد. بااین‌حال، در ادامه تصریح می‌کند کودکی که سه‌سالگی را با آسیبِ کمتر پشت سر گذاشته، می‌تواند با کمک والد پس از سه‌سالگی احساس‌های منفیِ باقی‌مانده را تغییر دهد و به حرمت نفس برسد.

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی تأکید می‌کند هرگز نباید به کودک این پیام را داد که مسئولیتی دارد یا اگر کاری را انجام ندهد، مقصر است. به گفتهٔ او، کودکان را در هیچ سنی نباید مسئول مواظبت از خواهر و برادرشان دانست؛ این وظیفهٔ پدر و مادر است. نباید چنین مسئولیتی را از کودک بخواهیم یا در عمل به او بسپاریم.

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی در ادامهٔ هشدار دربارهٔ تردیدِ ناشی از مخالفت‌های مکرر می‌گوید کودک ممکن است از تجربهٔ تازه و اشتباه بترسد و قضاوت دیگران برایش بسیار مهم شود. مثالِ مسیر بعدی در توضیح او پناه بردن به کارهای تکراری و پذیرفته‌شده است تا احتمال شکست یا اعتراضِ دیگران را کمتر کند.