فصل ۰۷ از ۸راهنمای سه سال اول

استقلال و مهارتدر ۱۸ تا ۲۴ ماهگی

یک موضوع، با نگاهی دقیق‌تر

راه رفتن، قاشق و چنگال، و آموزش رفتن به دستشویی.

شروع مطالعه
راهنما
۵۴
قسمت از مجموعه
۶

راهنمای این سن و موضوع، همراه با پیوند تمام نکته‌های مشترک.

استقلال و مهارت در ۱۸ تا ۲۴ ماهگی

گزیده برای ۱۸ تا ۲۴ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

آمادگی برای آموزش دستشویی

انجام بدهید

برای شروع، به آمادگی خودِ کودک توجه کنید و آگاهی لازم برای آموزش را به دست آورید.

انجام ندهید

صرف رسیدن به این سن را کافی ندانید و آموزش را به تنبیه یا آزمون اخلاقی تبدیل نکنید.

خواندن توضیح و منبع

نکتهٔ اصلی در مجموعه

آموزش دستشویی یک آموزش است، نه انضباط

دکتر هلاکویی با تأکید می‌گوید آموزش رفتن به دستشویی به‌هیچ‌وجه انضباط یا یک اصل اخلاقی نیست، بلکه یک کار آموزشی است — و برخورد انضباطی با آن را عامل آسیب می‌داند.

پیشنهاد مجموعهصبر کنید تا خودش آماده باشد و آگاهی لازم را پیدا کنید؛ متن این را شرط شروع می‌داند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

نکتهٔ اصلی در مجموعه

آمادگی، فقط بدنی نیست

برای شروع آموزش دستشویی، دکتر هلاکویی علاوه بر توان بدنی، احساس کودک نسبت به دفع و همکاری با مراقب را مهم می‌داند. برخورد قبلی والد، خواهر و برادر یا مراقب ممکن است تجربه بدی ساخته باشد؛ خلق‌وخو و کیفیت رابطه نیز در آسان یا دشوار شدن آموزش نقش دارند.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

در این توضیح، کودک باید هم بتواند کاری را انجام دهد و هم آمادگی پذیرش آموزش آن را داشته باشد. دکتر هلاکویی برخی کودکان را مشتاق همکاری و برخی را مخالف یا بی‌اعتنا توصیف می‌کند، اما این توصیف نباید به داوری درباره ارزش کودک تبدیل شود. نتیجه عملی خود گفتار این است که پیش از شروع، آمادگی روانی و بدنی با هم دیده شوند.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

راه رفتن، فقط بخشی از آمادگی آموزش دستشویی

دکتر هلاکویی آمادگی جسمی آموزش دستشویی را به مهارت حسی و حرکتی پیوند می‌دهد و حدود سه ماه پس از راه رفتن راحت را نظر برخی متخصصان نقل می‌کند. بلافاصله تأکید می‌کند آمادگی بدنی با آمادگی روانی یکی نیست؛ پس راه رفتن به‌تنهایی شرط کافی شروع نیست.

منبع این زمان‌بندی در متن معرفی نشده است؛ رغبت و همکاری کودک نیز در همین گفتار شرط شروع‌اند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

کودک باید دلیل قابل‌فهمی برای تغییر روال داشته باشد

دکتر هلاکویی می‌گوید کودکی که پوشک و روال فعلی برایش راحت بوده، لزوماً دلیل تغییر را نمی‌فهمد. او دیدن نمونه استفاده والد یا کودکان دیگر از دستشویی و گفت‌وگوی تشویق‌کننده درباره توانایی تازه را پیشنهاد می‌کند تا علاقه کودک سنجیده شود.

پیشنهاد مجموعهدر پیشنهاد برنامه، نمونه نشان داده می‌شود و از توانایی کودک گفته می‌شود؛ سپس باید دید خودش میل به امتحان کردن دارد یا نه.

تعبیر دکتر هلاکویی از بی‌میلی به تغییر به‌عنوان «نخواستن بزرگ شدن» تفسیر اوست و به‌تنهایی نشانه مشکل روانی کودک نیست.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

اول آزمایش کنید، بعد شروع

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی توصیه می‌کند ابتدا به‌صورت آزمایشی اقدام کنید: اگر میل و اشتیاقی دیده شد و سن از ۱۸ ماهگی گذشته بود، می‌شود آغاز کرد. او اشاره می‌کند بسیاری این کار را به بعد از دو سالگی موکول می‌کنند، ولی برخی کودکان با کوشش کمی از عهده‌اش برمی‌آیند.

دکتر هلاکویی امکان شروع برای بعضی کودکان مشتاق پس از هجده ماه را از نظر رایجِ موکول کردن به بعد از دو سال جدا می‌کند؛ هر دو را به آمادگی و خلق‌وخو وابسته می‌داند.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

او برای ایجاد رغبت از پیام «می‌توانی»، احساس بزرگ‌تر شدن، رضایت کودک و والد و حتی هدیه یا فعالیت دلخواه مثال می‌زند. سپس شروع را به مشاهده میل کودک گره می‌زند. بنابراین عدد هجده ماه در این بخش فرمان شروع برای همه نیست و پاداش نیز در چارچوب دعوت به همکاری مطرح می‌شود، نه وادار کردن کودک ناراضی.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

باید بتواند «خبر» را از «عمل» جدا کند

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

به گفته دکتر هلاکویی کودک باید مرحله خبر را از عمل تشخیص بدهد و تفکیک کند؛ ممکن است بگوید ادرار دارد و همچنان نشسته بازی کند. او پیشنهاد می‌کند گاهی بدون لباس در خانه بچرخد، و زمان‌های معمول دفع — مثلاً بیست دقیقه بعد از ناهار — ثبت شود.

پیشنهاد مجموعهدکتر هلاکویی پیشنهاد می‌کند به زمان‌های معمول دفع توجه یا آن‌ها را ثبت کنید تا موقع مناسب گفت‌وگو و پیشنهاد دستشویی روشن‌تر شود؛ مدت ثابتی برای ثبت تعیین نمی‌کند.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

منظورش این است که کودک احساس نیاز را بشناسد و بداند این خبر با عمل دفع ارتباط دارد؛ ممکن است بگوید ادرار دارد اما همچنان بازی کند. او از فرصت شناخت این حس در پوشک یا گاهی بدون لباس در خانه مثال می‌زند. «بیست دقیقه بعد از ناهار» نمونه یک الگوی شخصی است، نه ساعت ثابت برای همه کودکان.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

آن روز را از قبل بچینید

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی چند نکته را برای آماده کردن آن روز برمی‌شمارد. گفت‌وگو از یک ماه قبل آغاز شود. آن روز فقط یک نفر، همان کسی که رابطهٔ راحت‌تری با کودک دارد، در خانه باشد و نزدیک دستشویی بماند. دستشویی کوچک قابل حمل را کنار دستشویی بگذارید و مطمئن شوید کودک از صدای سیفون نمی‌ترسد. جای پای او هم باید محکم باشد، چون به گفتهٔ دکتر هلاکویی، هیچ کودکی با پای آویزان نمی‌تواند بنشیند.

پیشنهاد مجموعهدر برنامه پیشنهاد می‌شود شروع در روزی باشد که دفع کودک سخت و دردناک نیست؛ این بخش دارو یا روش تغییر قوام مدفوع تعیین نمی‌کند.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

دلیل پیشنهاد لگن کوچک و تکیه‌گاه پا، احساس ثبات و آسودگی کودک است. دکتر هلاکویی توضیح می‌دهد بعضی کودکان از صدای سیفون یا ناپدید شدن آب می‌ترسند و تصور می‌کنند خودشان هم ممکن است بروند؛ بازی ساده با یک کاغذ و برخورد آرام را برای آشنایی مثال می‌زند. پیش از تلاش نیز فعالیت یا چیز دلخواهی را به‌عنوان پاداش مطرح می‌کند. این جزئیات برای کودک آماده و همراه است، نه برای غلبه بر ترس با فشار.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

اول ادرار، یکی دو ماه بعد مدفوع

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

به گفته دکتر هلاکویی این کار بهتر است بین ۱۸ ماهگی تا سه سالگی انجام شود؛ ترتیب پیشنهادی این است که ابتدا کنترل ادرار — به‌ویژه در پسرها — و یک تا دو ماه بعد کنترل مدفوع خواسته شود، هرچند کودکان راحت هر دو را با هم می‌توانند.

این ترتیب ترجیح دکتر هلاکویی است؛ خودش برای بعضی کودکان آموزش هم‌زمان را ممکن می‌داند و عدد سن را جای آمادگی فردی نمی‌گذارد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

دو سه روز اول را تثبیت کنید

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی پس از شروع موفق، چند روز همراهی برای تثبیت و دوری از موقعیت‌های ناخوشایند را پیشنهاد می‌کند. اگر کودک یا والد آماده نیستند، عقب انداختن شروع را بهتر می‌داند. او خشک ماندن شب پس از روز را برای برخی کودکان مطرح می‌کند، نه به‌عنوان معیار یکسان موفقیت.

پیشنهاد مجموعهپیشنهاد برنامه در این دوره، حفظ آرامش و کم کردن موقعیت‌هایی است که می‌تواند تجربه بد ایجاد کند.

ادعای آسیب ناشی از «هر بازگشت» به برخی روان‌شناسان نسبت داده شده بی‌آنکه منبعی معرفی شود؛ همین گفتار بعداً توقف یک‌ماهه و شروع دوباره را مجاز می‌داند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

اگر نشد، یک ماه کامل حرفش را نزنید

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی می‌گوید قرار نیست اجباری در میان باشد؛ اگر کوشش با اشکال روبه‌رو شد، یک ماه کامل از آن بگذرید و به هیچ وجه درباره‌اش سخنی نگویید، و بعد دوباره با تشویق و بازی بیشتر آغاز کنید.

پیشنهاد مجموعهدر پیشنهاد دکتر هلاکویی، اگر تلاش همراه با اشکال شد، حدود یک ماه موضوع کنار گذاشته شود و سپس با بازی، تشویق و توجه به مشکل قبلی دوباره آغاز شود.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

زور، دو راه برای بدتر شدن باز می‌کند

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی می‌گوید شروع بدون آمادگی می‌تواند هم به نگه داشتن مدفوع و درد بینجامد و هم به کشمکش با والد و رها شدن دفع در موقعیت نامناسب. او حالت دوم را گاهی اعتراض کودک تعبیر می‌کند؛ نتیجه روشنش تأکید دوباره بر آمادگی بدنی و روانی است.

از هر بار خیس یا کثیف شدن نمی‌توان قصد آزار یا مخالفت کودک را نتیجه گرفت؛ این تفسیر بخشی از مثال دکتر هلاکویی است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

توجه کودک به خیسی، یکی از نشانه‌های موردنظر دکتر هلاکویی

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

دکتر هلاکویی کودکانی را که پس از خیس یا کثیف شدن درخواست تعویض می‌کنند، برای همکاری در آموزش آماده‌تر توصیف می‌کند؛ در برابرشان کودکانی‌اند که به بازی ادامه می‌دهند. او در پایان عامل اصلی را توان خود کودک، احساس امنیت و بلوغ عصبی می‌داند.

بی‌توجهی هنگام بازی به معنای نداشتن حس بدنی نیست. دکتر هلاکویی همچنین پژوهش‌های منتسب به سازندگان پوشک و تأخیر تا پنج یا شش سال را رد می‌کند، اما پژوهش مشخص یا مدرک تأمین مالی معرفی نمی‌کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵
راهنماهای مشترک با سن‌ها و موضوع‌های دیگر۴۲

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.