فصل ۰۷ از ۸راهنمای سه سال اول

زبان و گفت‌وگودر ۱۸ تا ۲۴ ماهگی

یک موضوع، با نگاهی دقیق‌تر

از صدا به حرف و کلمه، کتاب خواندن، و کی باید زبان کودکانه را کنار گذاشت.

شروع مطالعه
راهنما
۴۵
قسمت از مجموعه
۵

راهنمای این سن و موضوع، همراه با پیوند تمام نکته‌های مشترک.

زبان و گفت‌وگو در ۱۸ تا ۲۴ ماهگی

گزیده برای ۱۸ تا ۲۴ ماهگی

بایدها و نبایدها

برگرفته از پیشنهادهای
دکتر هلاکویی

فهم گفتار ناتمامِ هجده‌ماهگی

انجام بدهید

برای فهم مقصودش، کلمه‌های ناقص را همراه با اشاره، صدا و موقعیت ببینید.

انجام ندهید

فقط جملهٔ کامل و روشن را تلاش معتبر برای ارتباط ندانید.

خواندن توضیح و منبع

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

پیش از مهد، چند لغت یادش بدهید

برای کودکِ خانواده فارسی‌زبان که قرار است ظرف دو یا سه ماه آینده وارد مهد انگلیسی‌زبان شود، دکتر هلاکویی آموزش چند واژه رایج همان محیط را پیشنهاد می‌کند؛ مثلاً هنگام نشان دادن لیوان نام انگلیسی آن را بگویند. او مواجهه عادی کودک با محیط انگلیسی را بدون مطالبه پاسخ یا توضیح اضافی از کودک قابل قبول می‌داند.

متن‌ها کاملاً هم‌سو نیستنددر همین بند از مواجهه با رادیو یا تلویزیون انگلیسی نیز نام می‌برد، در حالی که پیش‌تر تا بیست‌ماهگی با تماشای تلویزیون مخالفت کرده است؛ این دو بیان را نباید بی‌توضیح یک توصیه واحد دانست.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

آنچه مجموعه می‌گوید

اعداد گفتار درباره واژگان؛ همراه با ابهام زیرنویس

دکتر هلاکویی برای دو‌سالگی صد تا دویست واژه و برای دو‌ونیم‌سالگی حدود پانصد واژه ذکر می‌کند و می‌گوید درک واژه‌ها تقریباً سه برابر کاربرد آن‌هاست. سنِ نخستین بازه و عددِ سه‌سالگی در زیرنویس ناسازگار ثبت شده‌اند و نمی‌توان آن‌ها را قطعی نقل کرد.

سنِ آغاز و شمار واژه‌های سه‌سالگی نیازمند بررسی صوت‌اند؛ از این ارقام برای سنجش یا تشخیص وضعیت یک کودک استفاده نشود.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

در آغاز این قطعه، «۱۸ سالگی» در کنار پنجاه تا صد واژه آمده است؛ در ادامهٔ همین بحث، هجده‌ماهگی مطرح می‌شود، اما عددِ نخست را بدون صوت اصلاح قطعی نکرده‌ایم. سپس دو‌سالگی با صد تا دویست و دو‌ونیم‌سالگی با پانصد واژه ذکر می‌شود. برای سه‌سالگی زیرنویس «۱۰۰ لغت» دارد که با توالی قبلی سازگار نیست؛ تبدیل آن به «هزار» حدس بود و از این راهنما حذف شد. همهٔ این اعداد، حتی موارد خوانا، گزارش گفتارند و جدول تشخیص رشد زبان نیستند. جملهٔ مربوط به سه‌سالگی نیز با قیدِ بهرهٔ هوشی عادی و شرایط طبیعی بیان شده است؛ وجود این قید، عددِ نامطمئن را تأیید نمی‌کند.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

آنچه مجموعه می‌گوید

مادر، مترجم او می‌شود

دکتر هلاکویی می‌گوید کودک حدود هجده‌ماهگی با صدا، حرکات بدن، گریه و حتی جیغ زدن می‌کوشد ارتباط برقرار کند، و زبانش شکسته و ناقص است — مانند متن تلگراف، بریده در آغاز و پایان. در این دوره بیشتر مادران توان فهم مقصود فرزندشان را دارند و در حقیقت مانند مترجمی عمل می‌کنند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

آنچه مجموعه می‌گوید

جمله‌های دوکلمه‌ای، و جمع‌های اشتباه

دکتر هلاکویی از حدود یک‌ونیم‌سالگی و بیشتر پس از دو‌سالگی، ترکیب‌هایی مانند «بابابزرگ خندید» و «اینجا سرد است» را مثال می‌زند. او حرف‌زدن کودک با خود و اسباب‌بازی را لذت‌بخش توصیف می‌کند و از جمله‌های دوکلمه‌ای، پرسش‌های «چی هست؟» و «کو؟» و جمع‌بستن‌های اشتباه مثل «ماماها» می‌گوید.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

موضوع این قطعه، استفادهٔ کودک از کلام برای مرتبط‌کردن آدم‌ها، اتفاق‌ها و خواسته‌هاست. در ادامهٔ مثال‌های جمله و جمع‌بستن، دکتر هلاکویی از درخواست غذا، آب و شیر و احتمالِ اعلام نیاز به دستشویی نام می‌برد؛ یعنی کودک با همان زبانِ هنوز کامل‌نشده، ارتباطی عملی برقرار می‌کند. او همچنین کودک را در این دوره آمادهٔ یادگیری از کتاب توصیف می‌کند. این مثال‌ها شرحِ گفتارند و به این معنا نیستند که همهٔ کودکان باید تمام آن‌ها را در یک روز یا سن دقیق انجام دهند.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

گفتنِ عددها، همیشه به معنای فهمِ تعداد نیست

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی برای تفاوتِ تقلید لفظی با فهم معنا، از کودکی مثال می‌زند که «یک، دو، سه، چهار» می‌گوید اما هنوز مفهومِ تعداد را در آن کاربرد نمی‌فهمد. اگر تعداد لیوان‌ها را بپرسید، به‌جای شمردن آن‌ها یکی از عددهای آشنا را می‌گوید. موضوع این مثال، شمارشِ تقلیدی است؛ در این چند خط سن دقیقِ دستیابی به مفهوم عدد تعیین نمی‌شود.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

مشکل در روانی گفتار را با نفهمیدن یکی نگیرید

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی برای جدا کردن فهم زبان از تولید گفتار، کودک دارای لکنت و فردی را که نمی‌تواند سخن بگوید مثال می‌زند. منظور او این است که ممکن است فرد پیام را بفهمد و مطلبی برای بیان داشته باشد، اما در روان یا صوتی بیان کردن آن دشواری داشته باشد. برای مشکل گفتاریِ خارج از روند عادی، او کمک گرفتن را مطرح می‌کند؛ این تفکیک به معنی تشخیص توانایی هر فرد از روی یک نشانه نیست.

پیشنهاد مجموعهدر نگاه دکتر هلاکویی، هنگام بررسی مشکل گفتار باید خودِ بیان صوتی را از فهم پیام جدا دید.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۲
راهنماهای مشترک با سن‌ها و موضوع‌های دیگر۳۹

این نکته‌ها هم به این سن مربوط‌اند. برای خواندن توضیح کامل و منبع، عنوان راهنما را انتخاب کنید.